Heinrich Böll - Katharina Blumen ohore galdua

KATHARINA BLUMEN OHORE GALDUA

Kontakizun honetako pertsonaia eta gertakizunak asmatuak dira guztiz. Kazetaritzako zenbait jokabide deskribatzean, «Bild» egunkariaren jokabideekiko antzik balego, antza ez da nahita edo nahi gabe sortu, da ezinbestekoa soilik.

Jarraian datorren kondairari dagokionez, badira zenbait iturburu, batzuk albokoak, hiru ordea nagusiak, hasieran hemen behin aipatu ondoren, gerora gehiago aitatuko ez direnak. Hona iturburu nagusiak: Polizia buruzagitzako aitorkuntza protokoloak; Hubert Blorna abokatu doktorea; halaber bere eskola eta ikasketa laguna, Peter Hach fiskala zeinak osatu zituen —isilpean, garbi dago—, aitorkuntza protokoloak, azterketa-poliziaren neurri eta inbestigazioetako emaitza batzuk, protokoloan azaltzen ez ziren heinean; ez ordea protokoloratu behar diren bezala, alegia ofizialki erabiliak daitezen, pribatuki erabiltzeko baizik, Blorna bere adiskidearen arrengurak izan ere biziki kezkatzen bait zuen, gizonak ez bait zuen guzti hau ulertu ere egiten, baina egiaz «ongi pentsatzen badut, ulergarri ezezik, kasik logiko ere» topatzen zuen. Eta nola, akusatuaren jarrera eta Dr. Blorna bere abokatuaren egoera oso zaila kontutan hartzen badira, Katharina Blumen kasua neurri batean edo bestean fikzio mailan geratuko den, Hachek burutu zituen okerkeria txiki batzuk, guztiz humanoak bestalde, ulertzekoak ezezik barkatzekoak ere badira.

Alboko iturburuak, garrantzi handiagokoak batzuk, gutxiagokoak besteak, ez dago zergatik hemen aipatu beharrik, beraien arteko lotura, mataza, nahasketa, katramila, halabeharra, harrigarritasuna, zailtasuna eta azalpena kondairatik bertatik ageriko bait dira.

Baldin kondaira —iturburuez hemen hainbatetan mintzatuko denez «jario errazeko» gertatzen bada, barkazio eskatu behar dut bertatik: ezinbestekoa zen. «Iturburuei» eta «jario errazari» dagokionez, ezin hitzegin liteke konposizioaz, honen ordez bildu hitza jarri behar litzateke agian (hitz arrotz bezala, kondukzioa hauta daiteke), eta hitz hau argigarri gertatu beharko litzaioke umetan (edo heldutan) putzuetan, putzuen bidez eta putzuekin jolas egin duen edonori; zulatu, erretenen bidez elkarrengana bideratu, hustu, apurtu eta beste alde batera zuzendu ohi ziren, azkenik lortutako putzuetako ur potentzial guztia bilketa erreten batera bildu arte, gero maila apalago batera, ahal dela ordenari jarraiki edo behar den bezala, hain zuzen agintaritzari jarraituz eraikitako ubide edo kanal batera eramateko. Drenaia edo lehorketa antzeko zerbait da, ez besterik, egingo dena. Benetako prozedura bat! Beraz, kontakizun honetan inoiz ibairik sortzen bada, non mailen arteko aldeek eta parekotasunek eginkizunik duten, kontuz ibiltzeko eskatzen da, azken batean izan ere badira uharkak, geldiuneak, lurpeko galderak, kondukzio eta iturri hutseginak, elkartu ezin daitezkeenak, are badira lurrazpiko korronteak oraindik, etabar etabar.

Gertatutakoak, hasiera bertatik agian eskaini beharko liratekeenak, gaitzak dira: asteazkenean, 1974.2.20an, Emakunde bezperan, hiri batean hogeita zazpi urteko emakume gazte batek 18:45ak inguruan bere etxea uzten du, dantza pribatu batean parte hartzeko.

Lau egun geroago, bilakaera dramatiko baten ondoren —horrela adierazi behar da egiaz (ibaia posible egiten duten beharrezko maila desberdinak aipatzen dira horrekin)—, igande gauean eta ordu beretsuan —zehatzago esanda, 19:04etan— bere lanagatik eta ez bere gogoz jeke bezala jazten ari den Walter Moeding polizia kriminaleko komisari buruaren atean jotzen du, eta Moeding txundituari aitortzen dio, eguerdian, 12:15ak aldera bere etxean Werner Tötges kazetaria erail duela, eta mesedez agindu dezala etxeko atea bota eta hura «eraman» dezatela; bera 12:15etatik 19:00ak arte hirian batetik bestera ibili dela ea egina damutzen zitzaion, baina ez zuela damurik sentitu; gainera eskatzen dio atxilot dezala, bere «Ludwig maitea» dagoen lekuan egon nahi lukeela-eta berak.

Moedingek, itaunketa desberdinetatik pertsona gaztea jadanik ezagutu eta harenganako nolabaiteko sinpatia ere sentitzen duenez, ez du batere zalantzarik aitorkuntzei dagokienez, eta auto pribatu batean poliziategira darama, Beizmenne bere kriminal-buruzagi nagusiari jakinerazten dio, zelda batera eraman dezatela agintzen du, ordu laurden bat geroago Beizmennerekin topo egiten du haren etxeko atean, eta hartarako prestaturiko komando batek atea bota eta emakume gaztearen aitorkuntza egiaztaturik ikusten du.

Odolaz ez da hemen gehiegi hitzegin behar, zeren beharrezko diren mailen arteko aldeak bakarrik hartu behar bait dira ezinbesteko bezala, eta horregatik honekin telebistara eta zinemara bidaltzen da, sentiberazko komeria eta musikaletara; hemen ezerk jario behar badu, ez odolak. Beharbada kolore efekto batzuk aipatu beharko lirateke, ezer aipatzekotan: Tötges erailak jeke jantzi inprobisatu bat zeraman, jadanik nahiko harilkatua zegoen izara batez egina, eta edozeinek daki zer sor lezakeen odol gorri ugariak zuri ugaritan. Orduan pistola bat derrigorrez kasik blaiketa-pistola bihurtzen da, eta jantzia pantaila denez, kasu honetan margolaritza modernoa eta teatroko dekoratuak, hurbilago gertatzen dira drenaia baino. Ongi. Hauek dira beraz gertatutakoak.

Hausterre egunez, hiri festazaleko mendebaldera dagoen basoan erailda aurkitua izan zen Adolf Schönner kazetari grafikoa ere Blumek hil ote zuen, puska batean ez ezinezko eritzi zen, baina geroago gertakarien artean nolabaiteko bilakaera kronologiko jakin bat finkatu zenean, egiaz «ezinezko» agertu zen. Taxizale batek aitortu zuen gerora berak Schönner jekez jantzia andaluziarrez jantzitako emakume gazte batekin baso horretara eraman zuela. Alabaina Tötges igande eguerdian izan zen eraila, Schönner ordea astearte eguerdian. Berehala argi geratu bazen ere Tötgesen ondoan aurkitutako arma ez zela izan Schönner erailtzeko erabili zena, ordutxo batzuetan Blumen kontrako susmoak izan ziren, eta bazen horretarako arrazoirik ere. Tötgesekin berak mengatzeko arrazoirik baldin bazuen, beste hainbeste izan zitzakeen Schönnerrekin mengatzeko ere. Oso zaila iruditu zitzaien tartean zebiltzan poliziei Blumek bi arma eduki zitzakeenik. Blumek oso odol hotzez jokatu zuen bere krimena burutzean; geroago galdetu ziotenean ea Schönner ere berak hil zuen, galde bezala moldaturiko erantzun lotsagarri bat eman zuen:

— Bai, zergatik ez hori ere?

Gero halere, Schönner berak erail izanaren susmoak gaitzetsi egin ziren, alibi guztiek ia erabat zuritzen zutenez. Blum ezagutzen zuen edo azterketetan zehar bere izaera ezagutu zutenetatik inork ez zuen zalantzarik egiten, bera izan balitz egilea Schönnerren erailketa argi eta garbi aitortuko zuela. Bikotetxoa basora eraman zuen taxizaleak («Nik hobeto esango nuke sasarte bat» zioen) ez zuen ezagutu Blum argazkietan.

— Jainko Jauna —esan zuen—, gaztetxo beltzaran politak, 1,63 eta 1,68 arteko garaierakoak, argalak eta 24-27 urtekoak... halakoak milaka dabiltza ihauterietan.

Schönnerren etxean ez zen Blumen aztarnarik aurkitu, ezta ere andaluziarra nor zitekeen arrastorik batere. Schönnerren lankide eta ezagunek gauza bat zekiten bakarrik, alegia asteartean, eguerdi aldera «nolabaiteko neska eulandi batekin aldegin zuela» kazetariak bildu ohi ziren taberna batetik.

Ihauterietako funtzionari altu bat, ardo-merkatari eta txanpain-errepresentatea, umorea berpiztu zuela-eta harro zegoena, pozik zegoen gertakizun biak astelehenean, hobe esan, asteartean ezagutzera eman zirelako.

— Jaiegunen hasieran horrelako gauza bat, eta akabo giroa eta irabaziak. Disfrazeak krimenetarako erabiltzen direla zabaltzen bada, giroa alde doa eta irabaziak pikutara. Benetako sakrilegio bat da hori. Lasaitasunak eta pozak konfidantzaren beharra dute, hori da beren oinarria.

Jokabide nahiko bitxia izan zuen EGUNKARIAk, bere bi kazetarien erailketaren berri jakin zenean. Hura ezinegon eroa! Titularrak. Lehen orrialdeak. Argitalpen bereziak. Itxuragabeko neurriko herio-agiriak. Bazirudien —munduan hainbeste, tiroz hiltzen denean— kazetari bat erailtzea gauza berezi bat dela, banku zuzendari, enplegatu edo lapur bat erailtzea baino garrantzi handiagoa lukeena.

Prentsak eskaini zion atentzio gehiegizkoa azpimarratzekoa da hemen, izan ere ez bakarrik EGUNKARIAk, beste egunkari batzuek ere kazetari bat erail izana bereziki txar, ikaragarri, kasik ospakizun bezala, erritozko erailketa bezala kasik esan liteke, erabili bait zuten. «Bere egitekoaren biktima» zela esan ere esan zen, eta EGUNKARIAk noski setatsu eutsi zion Schönner ere Blumen biktima zela esateari, eta aitortu behar bada ere Tötges ez zela eraila izango kazetaria izan ez balitz (zapatari edo okin baizik), agian saiatu beharko litzateke asmatzen ea ez ote litzatekeen hobe lanak baldintzaturiko heriotza batez hitzegitea, oraindik argitzeko bait dago zergatik, Blum bezalako pertsona zuhur eta kasik hotz batek, erailketa planteiatu ezezik, burutu ere burutu zuen eta azken unean, berak aukeratutako unean, pistola hartu eta gainera erabili ere egin zuen.

Abia gaitezen berehala maila guztiz apal honetatik goragoko mailetara. Kanpora odola. Ahantz dezagun prentsaren zalaparta. Katharina Blumen etxebizitza garbitua izan da bitartean, balio gabe geratutako tapizak zabortegira boteak izan dira, altzariak txukunduak eta bakoitza bere lekuan jarria, bere adiskide Hachengandik hartarako eskuarmen osoa eskuratu ondoren guztia Dr. Blornak ordaindu eta aginduta, oraindik batere argi ez badago ere Blorna izango denentz ondasun-zaintzailea.

Besteak beste, Katharina Blum honek bost urteren buruan ehun mila marko balio dituen etxea ordaintzeko hirurogei mila marko dirutan eralgi ditu, beraz bada hor —zigor txiki bat betetzen oraingoz gartzelan dagoen bere anaiak esan zuenez— «zeri heldu». Baina falta diren berrogei mila markoen kargu nor egingo da, batez ere plusbalia ikaragarri igotzen bada? Ez bakarrik dago aktiboa, pasiboa ere hor dago.

Tötges bitartean hilobiratua izan da (ospe gehiegiz, askok esaten duenez). Schönnerren heriotza eta hilobiratzea, harritzekoa, ez dira hainbesteko ohorez eta atentzioz ospatuak ez jasoak izan. Zergatik hori? «Bere egitekoaren biktima» ez, baizik zelo drama baten biktima izan zelako gehiago? Jeke jantzia artxibategian dago gordea, baita halaber pistola (08 bat); honen jatorria bakarrik Blornak ezagutzen zuen, polizia eta fiskala jakin nahirik alferrik saiatu ziren artean.

Zalantzazko lau egun haietan Blumek zer egin zuen ikertzean, lehendabiziko egunetakoa berehala argitu zen, baina igandekoa arakatzen hastean, ikerketak aurrera gabe geratu ziren. Blornak berak asteazken arratsaldez bi astetako soldata osoak, 280 markotakoa bakoitza, ordaindu zizkion Katharina Blumi, aste berekoa lehenengoa eta hurrengo astekoa bigarrena, asteazken berean bere emaztearekin batera neguko oporretara joateko bait zen bera. Agindu bakarrik ez, kasik zin egin ere egin zien Blornatarrei Katharinak behingoz opor egin eta ihauterietan zehar dibertitu egingo zela, eta ez zuela aukerako lanik hartuko, aurreko urteetan bezala. Pozez beterik adierazi zien Blornatarrei gau hartarako bere amabitxi, lagun eta konfidantzazko zen Else Woltersheimen etxera dantza pribatu batera gonbidatua zegoela eta oso pozik zegoela horregatik, aspaldian ez bait zuen dantzan egiteko aukerarik. Orduan Dr. Blorna andereak esan omen zion:

— Aizan, Katharinatxo, oporretatik itzultzen garenean, party bat antolatuko dinagu, eta orduan izango dun berriro dantzan egiteko aukera.

Hirian bizi zenetik, azken bost edo sei urteetan, «horrela, besterik gabe, dantzara joateko» betarik ezagatik kejatu ohi zen sarri Katharina. Ba omen ziren, berak Blornatarrei kontatu zien bezala, taberna zulo horiek, non batez ere estudiante konplexatuek limuri merke bat bilatzen duten, gero bohemio itxurako zoko batzuk, baina bere gustorako gordinegiak egiten zitzaizkion, eta parrokiako dantzak guztiz nazkagarriak egiten zitzaizkion.

Asteazken arratsaldean Katharinak, berehala egiaztatu ahal izan zen bezala, Hiepertz familiaren etxean lanegin zuen bi orduz, hala eskatzen ziotenean batzuetan egin ohi zuenez. Hiepertztarrek ihauterietan hiria utzi eta Lemgo-ra bere alabarengana joatekoak zirela-eta, bere Volkswagenean eraman zituen tren geltokira Katharinak bi zaharrak. Aparkatzeko nahiko zailtasun izan bazituen ere, tematu egin zen, berak lagunduko ziela geltokiko nasara eta maletak eramango zizkiela. («Ez diruagatik, hori ez; holako mesedeen truke ezin eman geniezaiokeen dirurik, mindu egingo bait zen bestela», adierazi zuen Hiepertz andereak). Trena 17:30etan atera zen, egiaztatuko zen bezala. Katharinari ematen badizkiogu bostetik hamar minututara, hasten ari ziren ihauterietako zalaparta hartan kotxea bilatzeko, beste hogei, agian hogeita bost minutu, hiri mugatako etxadian zeukan etxera heltzeko, beraz 18:00etatik 18:15etara artean sar zitekeela, ez zitzaion egiaz minutu bat bakarrik libre geratu, baldin eta, zuzen den bezala, opa badiogu garbitu, aldatu eta mokadu bat jan zuela; izan ere, 19:25ak alderako jada Wolterheimen etxean partyan azaldu bait zen, eta ez kotxez, baizik trolebusez, eta ez zetorren ez beduina edo andaluziar bezala jantzita, baizik eta soilik krabelin bat ileetan, galtzerdi eta oinetako gorriak, ezti koloreko lepaluze bat, seta naturalezkoa, eta tweed gona arrunt bat kolore berekoa soinean. Baliteke berdin iruditzea Katharina partyra kotxez edo trolebusez joan bazen, baina hemen hori aipatu beharrekoa da, ikerketa garaian garrantzi nahiko handikoa gertatu bait zen.

Woltersheimdarren etxera sartu zen unetik, ikerketak erraztu egin ziren, zeren 19:25etatik aurrera, berak ezeren susmorik ez zuela, zelapean bait zeukan poliziak Katharina. Arrats osoan, hau da 19:30etatik 22:00ak arte, hura lagun zuela etxea utzi zuen arte, «bakarrik eta maitekiro», berak geroago adierazi zuen bezala, Ludwig Götten zeritzan batekin egin zuen dantzan.

Ezin ahantz liteke hemen Peter Hach fiskalari eskerrak ematea, berari bakarrik zor bait zaio, ia justizia barruko berritsukeria ukitzen duen informazio bat, alegia, Erwin Beizmenne poliziako komisariak, Göttenekin batera Blumek Woltersheimen etxea utzi zuen une beretik, Woltersheimen eta Blumen telefonoak entzunerazi zituela. Hau gertatu zen modua bera ere jakingarria liteke. Beizmennek halakoetan horren erantzukizuna zeraman goragokoari deitu ohi zion eta esan:

— Nire begiluzeak behar ditut berriro. Oraingoan, bi.

Dirudienez, Göttenek ez zuen telefonoz deirik egin Katharinaren etxetik. Hachek ez zekien behintzat ezer. Ziur da Katharinaren etxea trinko zaindua izan zela, eta ostegun goizeko 10'30etan, ez telefonoz deirik egin, ezta Göttenek etxean utzi ez zuenez gero, indarrez sartu zirela. Beizmenne pazientzia eta areago nerbioak ere galtzen hasia bait zen, zortzi polizia sendo armaturekin etxean, benaz eraso zuten eta neurri oso zehatzei jarraiki, dena miatu zuten, baina ez zuten Götten topatu, Katharina zegoen bakarrik «oso lasai eta zoriontsu itxuraz», sukaldean, katilu handi batetik kafea edaten eta gurinez eta eztiz igurtzitako ogi zati bat jaten. Susmagarri gertatu zen, batez ere ez zelako harritu bezala azaldu, baizik lasai, «garaile bezala ez esateko». Baina algodoizko soineko berde bat zeraman, margaritaz apaindua, azpian biluzik eta Beizmenne komisarioak («nahiko zakar», geroago kontatu zuenez) galdegin zionean ea non zegoen Götten, berak esan zuen ez zekiela noiz utzi zuen etxea Ludwigek. Bera 9:30ak inguruan esnatu zela, eta ordurako aldegina zela.

— Agur esan gabe?

— Bai.

Une honetan Beizmennek egin bide zuen galdera oso eztabaidatu bat aipatu behar da, hasiera batean Hachek egintzat eman zuena, gero ukatu, hurrengo baieztatu eta bigarrenez ukatu zuena. Galdera hori garrantzizkoa iruditzen zitzaion Blornari: izan ere, benaz egina izan bazen, hemen eta ez beste inon dago Katharinaren haserrearen, nahasmenduaren eta amorruaren hasiera. Blornaren eta bere emaztearen esanen arabera, Blum arazo sexualetan oso delikatua, ia lotsatia bait zen, esan behar da hemen, Beizmennek —bera ere benetan haserre, eskutan uste zuen Götten galdu zitzaiolako— galdera hori egin zezakeela. Badirudi Beizmennek, bere jantzitan hain erakargarri lasai zegoen Katharinari galdetu ziola: «Orduan larrua jo duzue», horren aurrean Katharinak, gorri-gorri eginda baina garaile harro bezala erantzun zuelarik: «Ez, nik ez nioke horrela deituko».

Onar daiteke beraz okerrik gabe, baldin eta Beizmennek galdera hau egin bazuen, honen eta Katharinaren artean batere konfidantzarik ezin izan zitekeela. Bien artean konfidantzazko harremanetarako biderik ez izatea —«ez hain txar» bezala ezaguna zen Beizmenne horretan biziki saiatu bazen ere— ez da hartu behar zorigaiztoko galdera hori egiaz egin izanaren froga bezala. Hach bera, eta hau ere etxe-miaketan bertan zegoen, ezagunen eta lagunen artean «sexu gaiso» bezala ezaguna da eta litekeena da berari pentsamendu lotsagarri hori bururatu izana, Blum polita, indiferente, armairu kontra jarrita ikusi zuenean eta galdera hori pozik egingo ziokeela edo hain lotsagabeki zerturiko ekimen hori atseginez beteko zukeela berarekin.

Etxea goitik behera artez miatua izan zen, gauza batzuk eraman zituzten beraiekin, batez ere idazkiak. Katharina Blum bainuan jantzi zen, Pletzer funtzionarisaren aurrean. Noski, bainuko atea ezin itxi ahal izan zen guztiz; bi polizia armatu zeuden atea zaintzen. Katharinari esku-boltsa eramateko baimena eman zitzaion eta preso hartuko zutela alde batera ezin utzi zitekeenez gero, gauerako jantzia, apainketa-boltsa eta irakurtzeko zerbait eraman ahal izan zituen berekin. Lau maitasun nobela, hiru polizia nobela, Napoleonen biografia bat eta Suediako Kristina Erreginaren biografia bat ziren Katharinaren liburutegia. Liburu guztiak irakurle klub batekoak zituen. Eta nola atergabe galdetzen zuen «baina nola, nolatan gero, zer oker egin dut nik», Pletzer poliziak gisa eratsu batean jakinerazi zion aspaldi bila zebiltzan bandidu bat zela Ludwig Götten, banku lapurketa bategatik salatua eta erailketa eta bestelako gaiztakerien susmagarri.

Katharina Blum, 11ak aldera azkenik etxetik atera eta itaunketara eramana izan zenean, eskuburdinak ez zitzaizkiola ezarriko deliberatu zuten. Beizmenne eskuburdinak jartzearen aldekoa bazen ere, Pletzer poliziarekin eta Moeding bere laguntzailearekin elkarrizketa labur bat izan ondoren, uztea erabaki zuten. Egun horretan hasten zen Emakunde festa eguna zela-eta, jende ugari lanera gabe geratu zenez, eta urtero ohizko saturnal antzeko ibilaldi, jai etabar hasi gabe zeudenez, hamar estaietako apartamentu etxeko hiru bat dozena auzo zegoen atarian, berokitan, batatan eta albornozetan eta Schönner kazetari argazkilaria azentsoretik urrats gutxitara, Katharina Blumek, Beizmenne eta Moedingen erdian, albo banatara polizia armatuak zituela, azentsorea utzi zuenean. Aurretik, atzetik eta albotatik fotografia ugari atera zizkion, eta azkenik lotsatuta eta urduri bere aurpegia estali nahirik esku-boltsa, apainketa boltsa, bi liburuak eta idazteko gauzak zeuzkan plastikozko boltsa ezin maneiaturik bait zebilen, ileak nahasita eta aurpegikera egiatan antipatikoa zuela atera zuen.

Ordu erdi geroago, bere eskubideak adierazi eta zerbait txukuntzeko aukera eman ondoren, Beizmenne, Moeding, Pletzer andrea eta areago Dr. Korten eta Hach fiskalen aurrean, itaunketari hasiera eman zitzaion, protokolora jasoz:

— Nire izena da Katharina Brettloh, jaiotzez Blum.

1947ko Martxoaren 2an jaioa, Gemmelsbroichen, Kuireko barrutian. Nire aita Peter Blum meatzaria zen. Nik sei urte nituela hil zen, gerratean jasan zuen biriketako zauri batetik, hogeita hamazazpi urte zituela. Gerra ondoren nire aita berriro hasi zen arbel-fabrika batean lanean eta silikosia ote zeukan susmoa zegoen. Aita hil ondoren, amak zailtasunak izan zituen pentsioarekin, hiri-prebisioa eta meatzari-elkartea elkarrekin konpontzen ez zirelako. Nik oso gaztetan etxeko lanetan hasi behar izan nuen, gure aita sarri gaiso izaten zelako, eta nire amak garbitzeko zenbait leku hartu zituelako. Eskolan ez nuen batere zailtasunik izan, eskola garaian etxeko lan asko egin behar izan banituen ere, eta ez bakarrik etxean, areago auzoan eta herriko beste etxe batzuetan, eta labean, sukaldean, konfiturak egiten eta abere-hilketetan lagundu ohi nuen. Lan asko egiten nuen etxeetan eta uztan ere laguntzen nien. Kuir-eko nire izeba amabitxi Else Woltersheim andrearen bitartez, Kuireko Gerbers harakinarenean neskame leku bat lortu nuen 1961ean, eskola bukatu ondoren, eta han ere saltzen lagundu ohi nion batzuetan. 1962tik 1965era bitartean, nire izeba amabitxi Woltersheim andreak bultzatu eta diruz eutsita, Kuireko etxeko-ekonomia eskolara joan nintzen, bertan bera baitzegoen irakasle, eta bikain kalifikazioa ateraz bukatu nuen. 1966tik 1967ra arte Oftersbroich auzo herriko Koeschler firmako haurtzaindegian lanegin nuen diruzain; gero neskame jarri nintzen Dr Kluthen sendagilearekin, Oftersbroichen beti; urte bat bakarrik geratu nintzen han, Doktore jaunak sarri zirikatzen ninduelako eta Doktorearen andreak hori ezin jasan zezakeelako. Nik ere ez nituen atsegin ziriketa horiek. Gogaikarri zitzaizkidan. 1968ko urtean, aste batzuetan lanik gabe nengoela eta amari etxeko lanetan laguntzen eta noiz edo noiz Gemmelsbroich-eko musikarien bileretan eta bola joko gauetan laguntzen nuela, Kurt Blum nire anaiarik zaharrenaren bidez Wilhelm Brettloh ehulea ezagutu nuen, eta handik hilabete gutxitara harekin ezkondu nintzen. Gemmelsbroichen bertan jarri ginen bizitzen, eta asteburuetan bezero asko zutenean Kloog jatetxean sukaldean lanegiten nuen, zerbitzari bezala ere bai batzuetan. Urte erdi bat igaro zenerako higuin jasanezina somatu nuen nire senarrarenganako. Ez nuke honi buruz beste ezer esan nahi. Nire senarra utzi eta hirira aldatu nintzen. Neuk utzi nuelako errudun bezala dibortziatu nintzen eta nire ezkongabetako izena hartu nuen berriro. Hasieran Woltersheim andrearen etxera joan nintzen bizitzera, aste batzuk geroago Dr. Fehnern Finantza jendearen etxean giltzazain eta neskame bezala lanlekua aurkitu nuen arte, eta bertara aldatu nintzen bizitzera. Dr. Fehnernek gaueko eta hezkuntza jarraituzko eskolatara joateko eta etxeko ekonomiako azterketa ofiziala egiteko bidea eman zidan. Oso jatorra eta bihotz zabalekoa zen eta bere etxean geratu nintzen azterketa burutu ondoren ere. 1969ko urtearen azken aldera, Dr. Fehnern jauna, berak lanegiten zuen lantegi handietan zerga-iruzur garrantzizkoak frogatu zitzaizkiola-eta, atxilotua izan zen. Bera eraman aurretik, azal baten barruan hiru hilabetetako soldata utzi, eta guztiaren kargu ni egiteko eskatu zidan, bera berehala itzuliko zela-eta. Hilabete bat egon nintzen oraindik bere bulegoan zergalarien ardurapean lanegiten zuten enplegatuen kontu hartzen nuela, etxea txukun edukitzen nion eta lorategia garbi, lixiba ere nire kontu hartu nuen. Neuk eraman ohi nion arropa garbia gartzelara, baita jatekoa ere, bereziki Kuireko Gerbers harakinarenean maniatzen ikasi nuen Ardenatako pasta bat. Gerora bulegoa itxi egin zuten, etxea konfiskatu, eta nik neure gela utzi egin behar izan nuen. Azkenerako Dr. Fehnerni iruzurra eta faltsifikazioa egotzi zizkioten eta egiazki gartzelara eraman zuten. Hara ere joan ohi nintzaion ikustera. Bi hilabetetako soldatak itzuli nahi izan nizkion, zor bait nizkion. Benetan ezetz esan zidan. Berehala lan berri bat aurkitu nuen Fehnern jaunaren bitartez ezagutu nuen Dr. Blorna familian.

»Blornatarrak hego-hiriko auzoan bungalow batean bizi dira. Bizilekua bertan eskaini bazidaten ere, nik ez nuen hartu: libre izan nahi nuen eta neure ofizioa libro bete. Blorna senar-emazteak oso onak ziren nirekiko. Blorna andreak «Ibai ondoan apain bizi» lema zuen hegoaldeko hiri-satelitean etxea bilatzen lagundu zidan —berak arkitekto bulego handi batean lanegiten du—. Dr. Blorna jaunak, industriako abokatu zenez, eta Dr. Blorna andreak arkitektoa baitzen, proiektua ongi ezagutzen zuten. Dr. Blorna jaunarekin batera, 8. estaia batean, bi gela, sukaldea eta bainua zituen apartamentu baten finantziaketa, interesak eta amortizazioa kalkulatu nituen, eta 7.000 marko aurreratuta neuzkanez eta Blorna senar-emazteek 30.000 markotako kredito bat alderatzen zidatenez, 1970eko urtearen hasieran bizitza hartara aldatu nintzen. Nire zorduntzakoak hasiera batean hileko 1.100 marko egiten zituen gutxi gorabehera; baina nola Blorna senar-emazteek nire janaria beren kontura hartzen zuten, areago Blorna andreak jateko eta edateko zerbait gordetzen zidan, oso gutxi gastatuz bizi nintekeen eta neure kreditoa hasieran uste baino azkarrago amortizatu nuen. Azken lau urteotan hango ekonomia eta etxeko kontuak nik jiratu ditut; nire lana goizeko zazpietan hasten da eta arratsaldeko lau t'erdiak inguruan bukatzen, etxeko lanak eta garbiketa, erosketak egin eta afaria prestatu ondoren. Nire kontu dago etxeko arropa guztia. Lau t'erdietatik bost t'erdietara artean, nire etxeko jirak egiten ditut eta ordu t'erdi-bi ordu Hiepertz senar-emazte jubilatuen etxean sartzen ditut. Larunbateko eta igandeko lanak aparte ordaindu ohi dizkidate. Denbora librerik dudanean, Kloft-ekin lanegin ohi dut noizbehinka edo harreretan, partyetan, ezteietan, bileratan, dantzatan, gehienbat giltzazain nire kontura, batzuetan Kloft etxeak aginduta. Kalkulatzen, antolatzen lanegiten dut, noiz edo noiz sukaldari edo zerbitzari. Nire irabazi gordinak bataz beste 1.800 eta 2.300 marko artean dira hilean. Haziendaren aurrean, ofizio liberaleko langilea naiz ni. Nire zergak eta aseguruak neuk ordaintzen ditut. Gauza guzti horiek... zerga ordainketa etab. doan konpontzen dizkidate Blornaren bulegoan. Volkswagen bat daukat, 1972ko otsailean erosia, 1968ko urtekoa, Kloft etxean sukaldari dabilen Werner Klormer-ek prezio egokian saldu zidana. Hiriko garraioen bitartez zail egiten zitzaidan lanleku berezietara iristea. Autoaz alde guztietara joan nintekeen, baita urruti zeuden ostatuetan ospatzen ziren harrera eta ospakizunetara ere.

Itaunketak 11:30etatik 12:30etara iraun zuen, eta ordu bateko bitarte baten ondoren, 13:30etatik 17:45etara, itaunketa bukatu arte. Eguerdiko atsedenaldian, komisaldegiko kafe eta ogi-gaztari uko. egin zien Blumek, eta itxuraz ongi nahi zion Pletzer andrearen eta Moeding laguntzailearen komentzitu nahiak ez zioten jarrera aldarazi. Zirudienez —hala kontatzen zuen Hachek— ez zen gauza, ofizialaren eta pribatuaren artean bereizketarik egiteko, ezta itaunketaren premiaz jabetzeko ere. Kafea eta mokadua hartuz, alkandora botoia askatuta eta korbata lasaiturik, Beizmenne aita itxuratan baino gehiago aita gisan ari zenean, bere gelara eraman zezatela eskatu zuen Blumek. Saiatu ziren bera zaintzen jarri zizkioten bi poliziak kafea eta bokadilloak eskaintzen, baina berak buruaz setatsu ukatu egiten zien, bere ohexkan eseri, zigarrillo bat erre zuen, eta sudurraz muzin eginez eta aurpegiaz keinu argiak eginez gelan zegoen komuna zikintzen zuten gonbito hondarrekiko higuina azaltzen zuen. Geroago Pletzer andreari onetsi zion, honek eta bi polizia gazteek komentzitu zutenean, pultsoa soma ziezaion, eta pultsoa ongi zebilela ikustean, inguruan zegoen kafetegi batetik krema-pastel bat eta tea ekar ziezaioten onartu zuen, baina berak ordainduko zuela tematsu adieraziz, nahiz eta goizean, bera aldatzen ari zen bitartean, bainua zaintzen egon zen poliziak esan prest zegoela «bat ordaintzeko». Bi polizien eta Pletzer andrearen Katharina Blumen jokabide honi buruzko eritzia: umorerik gabea.

Itaunketa 13:30etatik 17:45era bitartean luzatu zen. Beizmennek laburrago nahi zukeen, baina Blumek gauzak zehaztu nahi zituen, bi fiskalek hala eskatu ziotenez; azkenerako Beizmenne ados zegoen zehaztasunekin —hasieran borondate txarrez, gero arazoak bere ustetan zuen garrantziagatik.

17:45ak aldera arazoa sortu zen ea itaunketa jarraitu ala moztu behar zen, ea Blum libre utzi behar zuten ala gartzelan sartu. Egiaz, 17:00 aldera komentzitu zuten te bat eta bokadillo bat (urdaiazpikozkoa) har zitzan, eta prest azaldu zen itaunketaz jarraitzeko, Beizmennek hura bukatzean askatuko zuela agindu bait zion. Ondoren Woltersheim andrearekin zituen arazoen txanda etorri zen. Bera, esan zuen Blumek, amapontekoa zen, beti berekin arduratu zena, bere amaren lehengusina urrutikoa; hirira aldatu zenean, berekin harremanetan jarri zela...

— Otsailaren 20an etxe horretara gonbidatua izan nintzen dantzara; berez otsailaren 21ean ospatu behar zen, Emakunde egunez, baina aurreratua izan zen, Emakunde egunerako lan eginkizun batzuk hitzemanda zeuzkalako. Hura zen azken lau urteetan neukan dantza solasaldi bakarra. Hemen gauzatxo bat zuzendu behar dut: inoiz edo behin, bitan edo hirutan, behar bada lau aldiz Blornatarren etxean dantzan egin izan dut, hango partyetan parte hartzen nuenean. Berandu zenean, gauzak jaso eta garbiketa egin eta gero, kafea mahairatu eta Dr. Blornak edaritegia bere kontura hartzen zuenean, saloira eraman ohi ninduten, eta han Dr. Blornarekin eta irakaskuntza, finantza eta politika munduko beste jaun batzuekin egin ohi nuen dantzan. Gerora desgogora eta zalantzakor joaten nintzen, eta azkenik ez nuen halako inbitaziorik onartzen, izan ere jaunok sarri mozkortu egiten ziren eta lotsagabekeriatan hasten. Hobeto esan: nire kotxea nuenez gero, inbitazio guztiei uko egiten nien. Lehenago norbaitek etxera eraman zain egon behar izaten nuen. Horko jaun horrekin ere —Hach erakutsi zuen, hau egiaz gorritzen zelarik— batzuetan dantzan egina naiz.

Ea Hach bera ere lotsagabe izana zen, ez zitzaion galdetu.

Katharina Blumek jakinahi harrigarri batez formulazio bakoitza kontrolatzeak, alegia esaldi bakoitza protokoloan jaso bezala irakurtzea eskatzeak argitzen du itaunketaren luzera. Adibidez, azken zatian aipaturiko lotsagabekeriak hasieran protokolora karizi bezala pasatu ziren, hau da idazkera honetan: «Jaunek kariziak egiten zizkioten», horren kontra Katharina Blum biziki haserretu eta defendatzen zelarik. Benetako definizio eztabaidak sortu ziren bere eta fiskalen artean, bere eta Beizmenneren artean, Katharinak adierazten baitzuen kariziak biren artean gertatzen direla eta lotsagabekeriak alde batetik bakarrik, eta azken hau zela beti gertatzen zena. Jaunei iruditzen bait zitzaien honek ez zuela hainbesteko garrantzirik eta berak zuela errua itaunketak ohi baino luzeago irauten bazuen, berak esan zuen ez zuela sekula sinatuko lotsagabekeriak ipini ordez kariziak ipintzen zuen protokolorik. Oso alde handia zegoela bien artean bere ustetan, eta bere gizonarengandik apartatzeko arrazoietako bat hauxe izan zela; gizona ez baitzen izan karizigilea, lotsagabea baizik.

Gisa beretsuko eztabaidak izan zituen «onbera» hitzarekin ere, Blorna senar-emazteak adierazteko erabili bait zuen. Protokoloan «maitati» jartzen zuen, Blumek onbera hitzari eutsi zion, eta hitz horren ordez «maitagarri» proposatu ziotenean, onbera hitza zaharkitua zela eta, haserretu eta adierazi zuen ez maitati izateak ez maitagarri izateak zuela zerikusirik onberatasunarekin, eta azken era honetakotzat hartzen zuela Blornatarrek berarenganako zuten jarrera.

Bien bitartean etxeko guztiak izan ziren itaunduak; haietarik gehienek gutxi edo ezer ez zeukaten adierazteko Katharina Blumi buruz. Inoiz azentsorean ikusia zutela, agur esan, bazekitela Volkswagen gorria berea zuela, batzuen ustetan idazkari-buru izan zitekeela, edo saletxeren bateko sailburu-edo beste batzuenean. Beti txukuna, adeitsua, baina betiere hotza zela. Katharina Blum bizi zen zortzigarren estaietako bost etxebizitzetan bizi zirenetatik bik bakarrik esan zezaketen zerbait gehiago. Bata ile-apaindegi bateko jabea zen, Schmill andrea; bestea elektra lantegi bateko langile jubilatua, Ruhwiedel izenekoa, eta erantzunetan harritzekoa zen benetan, Katharinak inoiz edo behin jaunen bisita izaten edo ekartzen zuela azaldu zutela biek. Schmill andreak esaten zuen, bisita sarri gertatu ohi zela, hiru-lau astetik behin eta berrogeitsu urteko gizon bat zela, zaildua itxuraz «maila hobekoa, noski»; Ruhwiedel jaunak bere aldetik mutil argal bat, nahiko gaztea zela bisitaria, batzuetan bakarrik, besteetan Blum andereñoarekin batera honen etxebizitzara etorri ohi zena. Eta azken bi urteei zegokienez, zortzi-bederatzi aldiz.

— Eta hauek nik somatu ditudan bisitak izan dira... somatu ez ditudanez, ezin esan dezaket ezer.

Arratsaldea aurrera zihoala Katharinari deklarazio hauek aurpegiratu eta argitu zitzan estutu zutenean, galdera egin aurretik, Hachek, lagundu nahirik, adierazi zion ea ez ote ziren jaun berberak. Katharinak, lotsaz eta amorruz gorri-gorri eginda, zorrotz galdetu zion atzera ea jaunen bisitak hartzea debekatuta zegoen; eta laguntzeko asmoz luzatu zion eskua onartu ez zuenez edo lagungarri bezala ikusi ere ez zuenez ikusi, Hach ere zorrotzago jarri zen eta esan zion garbi eduki behar zuela orain gertakizun oso larri bat aztertzen ari zirela, alegia Ludwig Göttenen kasua, berriro esku artetik ihes egin baitzien eta polizia eta fiskalak urtebete baino luzaroagoan kezkatzen zituela; eta honela galdetu zion jaunen bisita horiei zegokienez, ez bait zituen antza ukatzen, ea beti jaun bera izan ohi zen. Eta hemen Beizmennek basati eraso zion eta esan:

— Bi urte dira beraz Götten hori ezagutzen duzula.

Hitz hauen aurrean Katharina zur eta lur geratu zen, ezer erantzuteko gauza ez zela, buruari eraginez Beizmenneri begira, eta azkenean «baina ez, ez, atzo bertan ezagutu nuen» erantzun harrigarriro apala eman zuenean, ez zeukan oso itxura komentzigarria. Ondoren jaun bisitaria nor zen sala zezan estutu zutenean, «kasik izuturik» buruari eragin eta ez zuen erantzunik eman nahi izan. Berriro Beizmennek ekin zion aitakor eta hitzegin eta esan ez dela batere gauza txarra adiskide bat bazeukan —eta hemen oker psikologiko ikaragarria egin zuen—, beretzat lotsagabea ez, laztana baizik izan zitzaiona; banatua zela egiaz, eta ez ziola inori leialtasuna gorde beharrik eta gainera ezin aurpegira zekiokeela —hirugarren huts ikaragarria!—, inoiz lotsagabekeriarik gabe egindako laztanengatik abantaila materialik lortzen bazuen. Orain bai geratu zela Katharina pott eginda. Bestelako deklaraziorik ez zuen egin nahi izan eta gela batera edo etxera eraman zezatela eskatu zuen. Bertan zeuden guztiak zur eta lur utziz, Beizmennek adierazi zuen, apal eta baketurik —ordurako 20:40 ziren— polizia batek lagun eginez, eraman zezatela etxera. Baina orduan zutitu, eta bere esku boltsa, apainketa-boltsa eta plastikozkoa jaso zituenean, bapatean eta gogor galdetu zion:

— Nola baina atera zen etxetik gau horretan, zure Ludwig laztana? Sarrera eta irteera guztiak zainduta zeuden. Zuk, zuk bideren bat ezagutu behar zenuen eta berari erakutsi, baina aurkituko dut nik hori, bai horixe. Agur.

Katharina etxera eraman zuen Moeding Beizmenneren laguntzaileak geroago jakinerazi zuen, oso kezkaturik zegoela bera emakume gaztearen jarreraz eta beldur zela ez ote zuen okerren bat sortuko. Erabat hautsita zegoela, goitik beheraino jota, eta gauza bitxia, egoera horretan umorea azaldu eta bromatan aritu zela. Hirian zehar zihoazela, bromatan galdetu omen zion Moedingek ea ez ote litzatekeen gauza polita orain lasai-lasai eta asmo txarrik gabe nonbait edango balute trago bat eta gero elkarrekin dantzara ere joan, eta berak buruaz amor eman omen zuen eta esan gainera ez litzatekeela batere gauza txarra, agian poliki ere balegokeela, eta gero, bere etxe aurrean, ateraino lagunduko ziola agindu zionean, berak eztenkari esan omen zuen:

— Ah, hobe ezetz, nahiko jaun bisita izan dut, zuk dakizunez. Milesker, halere.

Moeding ilunabar guztian eta gau erdi batean saiatu zen Beizmenne komentzitzen, Katharina Blum gartzelaratu egin behar zuela, bere beraren onerako, eta Beizmennek galdetu zionean ea maitemindu-edo egin zen, berak ezetz esan zion, atsegin zitzaiola bakarrik, eta adin berekoak zirela biak eta ez zuela onerizten Beizmenneren teoria, alegia konjura handi bat zegoela eta Katharina bertan nahastua.

Berak esan ez zuena eta Woltersheim andrearen bitartez Blornak jakin zuena, azentsoreraino lagundu zuenean atarian Katharinari eman zizkion bi aholkuak, bi aholku nahiko ulergaitz, garesti atera lekizkiokeenak eta bere lankideentzat oso arriskutsu gerta zitezkeenak; izan ere, azentsore aurrean zeudela, esan zion Katharinari: «Utz telefonoa bake-bakean eta bihar ez irakurri egunkaria», hain zuzen ez zegoen oso garbi EGUNKARIA esan nahi zuen ala egunkariak orohar.

Aipaturiko eguneko 15:30 izango ziren (asteartea, 74.2.21), Blornak oporlekuan eskiak lehendabizikoz jantzi eta ibilaldi luze bat egiteko asmotan zegoenean. Une horretatik bertatik, hainbesteko ametsez irrika zituen oporrak hondatu zitzaizkion. Oso polita izan zen bezpera arratsaldeko ilunabarrean, etorri eta berehala Truderekin batera bi orduz elurretan egindako ibilaldia. Gero botila ardoa beheko suaren aurrean eta lo sakona leihoa irekita; lehendabiziko gosaria oporretan, oso atzeratua, eta ondoren ordu pare batez bero jantzita terrazan eserita, eta orduan hain zuzen, berak pasiatzera nahi zuen une berean azaldu zen EGUNKARIko kaiku hori, eta bapatean, besterik gabe Katharinagatik galdetu zion. Ea txarkeriaren bat egiteko gauza zatekeen.

— Nolatan —esan zuen—, ni abokatua naiz, eta ongi dakit edozein dela txarkeria bat egiteko gauza. Zein txarkeria, baina? Katharina? Ezta pentsatu ere, zergatik galdera hori? Nolatan dakizu?

Aspaldidanik bilatua zen gaizkile batek Katharinarenean lo egin zuela eta goizeko 11etatik-edo itaunketa zorrotza egiten ari zitzaizkiola azkenean jakin zuenean, bertatik itzuli eta hari laguntzeko asmoa izan zuen, baina EGUNKARIko kaikuak —halako itxura xixtrina zuen benetan ala hala iruditu zitzaion gerora?— esan zion ez zela hain txarra, eta ez al zizkion haren izaeraren ezaugarri pare bat emango. Eta bera isildu zenean, kaikuak azaldu zion seinale txarra zela eta gaizki uler zitekeela, izan ere halako batean bere izaerari buruz isiltzea —eta hau «lehen-orrialdeko historia bat» zen—, izaera txarraren aztarna bat izan zitekeela, eta haserre eta benaz minduta esan zuen Blornak: «Katharina oso pertsona zuhurra eta berotzen ez direnetakoa da» eta haserretu egin zen hori ez zelako zehatza eta ez zuelako garbi aditzera ematen esan nahi zuena eta esan behar zuena. Sekula ez zuen egunkariekin zerikusirik izan, are gutxiago EGUNKARIArekin, eta kaikuak bere Porschean alde egin zuenean, Blornak eskiak erantzi zituen eta garbi ikusi oporrena akabo zela. Trudegana joan zen; hau mantatan ongi bildurik, erdi lotan zegoen balkoian. Berari kontatu zion. «Deitu ezazu», esan zion, eta berak hiru aldiz, lau, bost aldiz deitu zuen, baina beti erantzun bera jaso zuen: «Beste aldetik ez du inork hartzen», gauean, hamaikak aldera deitu zuen berriro, baina ez zion inork hartu. Asko edan eta gaizki to egin zuen.

Ostiral goizean, bederatzi t'erdiak aldera gosarira umore txarrez azaldu zenean, Trudek EGUNKARIA luzatu zion. Katharina izenburu nagusian. Ikaragarrizko argazkia, ikaragarrizko letrak. KATHARINA BLUM, LAPURRAREN AMORANTETXOAK, JAUN BISITARIEI BURUZKO DEKLARAZIORIK EGIN NAHI EZ. Götten lapur eta erailea, urte t'erdian bilatua, atzo atxilotua izango zen, bere amoranteak, Katharina Blum neskameak, ez balitu bere aztarnak garbitu eta ihesian lagundu. Poliziak uste duenez, Katharina aspaldidanik dago konjuran nahasia. (Gehiago, azken orrialdean, JAUNEN BISITAK deiturapean).

Han, azken orrian irakurri zuen nola EGUNKARIAk bere azalpena, Katharina zuhurra eta berotzen ez direnetakoa zela alegia, «izotza bezalakoa eta maltzurra» bihurtu zuen, eta kriminalitateari buruzko bere azalpen orokorrak «edozein txarkeria egiteko gauza da benetan bera».

Gemmelsbroicheko erretoreak azaldu zuen: «Horrena, edozer sinetsiko nuke. Aita komunista moxorro bat zuen eta amak, nik errukiz denborale batean garbiketako emakume bezala eduki nuenean, meza-ardoa ostu eta bere amorantearekin sakristian orjiak ospatu zituen».

Blumek azken bi urte hauetan sarri jaunen bisitak hartu izan ditu. Bere etxebizitza, konspirazio leku bat ala taldearen topalekua edo arma gordetegia, zer zen? Hogeita zazpi urte besterik ez dituen neskame batek nola eros dezake 110.000 marko-edo balio duen etxebizitza bat? Banku lapurketetatik bere hainbatekoa jasotzen al zuen? Poliziak aurrera jarraitzen dio bere inkestari. Fiskala bete-betean ari da lanean. Bihar gehiago. EGUNKARIA, BETI BEZALA, ALBISTEAREN ONDOAN! Gertakizun honen historia osoa, biharko asteroko ale berezian».

Bazkalondoan, aireportuan, gertatutako guztia laburbildu zuen Blornak.

10:25, Lüding oso urduriaren deia, bertatik arren itzul nadila eskatuz eta Alois gisa berean oso urduriarekin harremanetan jartzeko. Alois, erabat lurjota —sekula ikusi ez dudan bezala eta horregatik bitxiago gertatzen zait— enpresari kristauen bilkura batean zen Bad Bedelig-en, non hitzaldi nagusian mintzatu eta elkarrizketa zuzendu behar zuen.

10:40, Katharinaren deia gauzak EGUNKARIAn dauden bezala esan ote nituen galdetuz; guztia berari argitzeko pozarren, argitu nion istilua eta esan ere bai berak, (buruz jasoa) horrelako zerbait:

— Sinesten dizut, orain badakit nola lanegiten duten zerri horiek. Gaur goizean bertan oraindik oso gaiso dagoen gure ama, Brettloh eta beste batzuk zirikatzen ibili dira.

Non zegoen galdetu nionean, esan zuen:

— Elserenean, eta itaunketara joan behar dut orain berriro.

11:00, Aloisen deia, eta hau da lehendabiziko aldia bere bizitzan —eta 20 urte bada ezagutzen dudala— asaldaturik eta antsiaz beterik ikusi dudana. Zera, segituan itzuli behar nuela, bere mandatari bezala, gauza oso zail batean laguntzeko. Une honetan bere hitzaldia esan behar zuela, ondoren enpresariekin bazkaldu, gero elkarrizketa zuzendu eta ilunabarrean bilkura zentzun gabe batean egon, baina 7:30ak eta 9:30ak artean etxean egon zitekeela, geroago azkenik beste bilkura zentzun gabe batean parte hartu behar zuela.

11:30, Trudek erabakitzen du segituan alde egin behar dugula, Katharinari laguntzeko. Irribarre ironiko batez erantzuten didanean, berak badu dagoeneko bere aldetik (beti bezala, noski) Aloisen endredoentzako teoria egoki bat.

12:15, txartelak konpondu, maletak egin, kontua kitatu. 40 ordu juxtu oporretan egon eta I.ra taxiz. Han 14:00tatik 15:00tara aireportuan lainotan zain. Hitzaspertu luzea Truderekin, Katharinari buruz, atxikimendu handia bait diot, Trudek ongi dakienez. Hitzegin genuen noski nola Katharina animatu genuen, ez hain tematsu izateko, bere haurtzaro zorigaiztokoa eta ezkontza tamalgarria ahazteko. Nola saiatu ginen bere harrotasuna, diruari dagokionez, gainditu zezan eta nola geure kontutik bankuek baino kredito merkeago bat eskaini genion. Ordaindu beharko zuen ehuneko 14a ordaindu ordez guri ehuneko 9a emanez ez zigula batere kalterik sortzen, bai ordea berak diru ugari aurreratzen, argi esan bagenion ere, ez genuen komentzitu. Zenbateko eskerrak zor dizkiogun Katharinari: berak, lasai eta maitakor, baina eratsu, gure etxea zuzentzen duenetik, ez bakarrik gure eralketak murriztu dira, areago biok nor bere profesioko lanetarako libre utzi gaitu: hori ez dago diruz ordaintzerik. Gure ezkon bizitza eta gure profesioko lana hainbeste eragozten zigun bost urtetako nahas-mahasari bukaera ezarri dio.

Azkenean, 16:30 inguruan lainoa altxatzen ez denez, trenez joatea erabakitzen dugu. Truderen aholkua onartuz, ez diot Alois Sträubleder-i deitzen. Taxia geltokiraino, eta Frankfurterako 17'45etakoa harrapatzen dugu. Bidaia negargarria —ongieza, urduritasuna—. Trude bera ere serio eta barekaitz. Hondamendi handia gainera datorkigula usnatzen du. Erabat lehertuta Münchenen trenez aldatu, eta han lo-bagoi bat hartu. Gu bion zain Katharinarekin eta Katharinagatiko kezkak, haserreak Lüding eta Sträublederrekin.

Larunbat goizean, hiriko geltokian, urte sasoiari zegokion bezala oraindik iskanbilatan, erabat errendituta eta lurjota, geltokiko irteeran bertan EGUNKARIA, eta berriro Katharina lehen orrian. Oraingoan zibilez jantzitako polizia baten ondoan komisaldegiko eskaileretan gora zihoala. ERAILEAREN ANDREGAIA BETI SETATSU! AZTARNARIK EZ GÖTTEN NON EZKUTA DAITEKEEN! POLIZIA BENETAN ERNE.

Trudek gauza hori erosi egin zuen eta biak hitzik esan gabe etxera joan ziren taxiz, eta Trudek etxeko atea irekitzen zuen bitartean, taxizaleari ordaintzen ari zitzaiola, txoferrak EGUNKARIA seinalatu eta esan zuen:

— Zu ere barruan zatoz, segituan ezagutu zaitut. Zu zara noski emagaldutxo horren abokatua eta ugazaba.

Sari handiegia eman zion, eta taxizaleak, haren irribarrea ez baitzen bere ahotsak aditzera emango zukeen bezain bihurria, maletak, boltsak eta eskiak ateraino eraman, eta adiskidetsu «Adio» esan zion.

Ordurako kafegailua entxufatua zeukan Trudek eta komunean garbitzen ari zen. EGUNKARIA gela nagusian mahai gainean zegoen eta bi telegrama, Lüdingena bata eta Sträublederrena bestea. Lüdingena: «Gutxi esateko, nahigabeturik gaude, harremanik ezagatik. Lüding», Sträublederrena: «Ezin uler dezaket ni horrela baztertzea. Zure deiaren zain. Alois»

Zortziak eta laurdena zen puntuan eta ia-ia Katharinak gosaria prantatu ohi zien ordu bera: txukun, berak mahaia jartzen zekien bezala, break eta oihal eta zapi garbi berriak, mota askotako ogia eta eztia, arraultzeak eta kafea eta Truderentzat ogi xigortua eta laranja-mermelada.

Trude bera ere xamurtu zen kafea, ogi puska batzuk, eztia eta gurina ekarri zituenean.

— Ez da gehiago lehen bezala izango, sekula ez berriro. Jota utziko dute neska. Polizia ez bada EGUNKARIAk, eta EGUNKARIAk interesa galtzen badu, jendeak utziko du jota. Hara, irakurri lehenengo hau, eta deitu gero jaun bisitariei.

Berak irakurri zuen:

EGUNKARIAk, zuek behar bezala informatzearren, bildu ditu Blumen izaera eta haren iragan iluna argitzen duten zenbait azalpen. EGUNKARIko erreportariek lortu dute Blumen ama guztiz eria topatzea. Kexu zen, hasiera batean, bere alabak aspaldian ez duela bisitatu. Ondoren, ukaezinezko gertakarien aurrean jarririk, esan zuen: «Hala gertatu behar zuen, bai, hala bukatu behar zuen». Bere senar ohiak, Wilhelm Brettloh ehule zintzoak, norengandik Blum hori etxea asmo txarrez utzi eta errudun bezala banatu bait da, prest agertu zen guztiz EGUNKARIAri informazioa emateko.

«Orain», esan zuen malkoei ezin eutsiz, «badakit azkenean zergatik joan zen nire ondotik. Zergatik utzi ninduen. HORI zen orduan gertatzen zena. Dena daukat orain argi. Gure zorion apala ez zitzaion aski. Gorago nahi zuen, eta nola lor dezake langile arrunt eta xalo batek Porsche bat? Beharbada (jarraitu zuen zuhur esaten) EGUNKARIA irakurtzen dutenei nire aholkua eman diezaiekezu: horrela bukatzen dira sozialismoaren ametsak. Zuri eta zure irakurleei galdetzen dizuet: Nola bihur liteke neskame bat horrenbesteko aberastasunen jabe? Ezin eskura zitzakeen noski zintzo jokatuz. Orain badakit zergatik nion beldur bere erradikaltasunari eta Elizarenganako etsaitasunari, eta eskerrak ematen dizkiot Jainkoari haurrik eman ez zigulako. Eta gainera, jakiten dudalarik lapur eta eraile baten laztanak nire jaiera sotila baino nahiago zituela, arlo hau ere garbiturik geratuko da. Eta halere dei egin nahi nioke: Nire Katharina txikia, ai nirekin geratu izan bazina. Urteak joan ahala, guk ere eskuratuko genuen zerbait eta kotxe txiki baterako aurreratu ere bai, Porscherik ezin eskaini ahal izango nizun, bai ordea zorion apal bat, gizon langile arrunt, sindikatoekin fidatzen ez den batek, eskaini dezakeen bezalakoa. Ah, Katharina».

«Jubilatu bikote bat izututa dago, baina ez harrituta» izenburuaren azpian, gorriz inguraturiko lauki berri batean Blornak irakurri zuen:

Dr. Berthold Hiepertz institutu-zuzendari jubilatuak eta Erna Hiepertz andreak beren izua azaldu zuten Blumen egintzen aurrean, baina ez zeuden «erabat harrituta». Lemgon osasunetxe zuzendari den alaba ezkondu baten etxean EGUNKARIko lankidesa batek aurkitu zituenean, 3 urte badira beraientzat lanegiten duela Blumek, Hiepertz Antzinako filologo eta historiagileak azaldu zuen: «Benetan, edozein ikuspuntutatik ikusita, pertsona erradikal bat, gu bapo engainatu gaituena».

(Geroago, Blornak telefonoz beraiekin hitzegin zuenean, Hiepertzek zin egin zion honoko hau esan ziola: «Katharina erradikala izatekotan, erradikala da laguntzeko prest dagoelako, zehatza delako eta argia delako. Erabat oker ibili behar nukeen Blumi dagokionez, eta nire bizitzan berrogei urte egin ditut irakaskuntzan eta gutxitan ekibokatu naiz»)

Lehen orrialdearen jarraipena:

Blumen senar-ohia, Gemmelsbroicheko Danbor eta Txirula Elkarteko saio batean EGUNKARIAk erabat lurjota aurkitu zuenean, jiratu egin zen, malkoak ezkutatzeko. Elkarteko gainerako kideak ere, Meffels nekazari ohiak adierazi zuenez, Katharinagandik apartatu ziren, beti hain bitxi izaki, begiratuarena egiten bait zuen.

Azkenik, Blorna eta Truderen argazki bat igeritegiaren aurrean, lorategian. Azpian: «Zein da garai batean 'Trude gorria' bezala ezaguna zen andreak eta bere gizonak, batzuetan bere burua 'ezkertiar' bezala azaltzen duenak guztionetan jokatzen duten papera. Dr. Blorna, Industriako abokatu oso garestia, bere emazte Truderekin, beren luxuzko villako igeritegiaren aurrean»

Atzera jo behar dugu berriro hemen, filmetan eta literaturan flashback deiturikoaren antzera: Blornatarrak lurjota eta nahiko zalantzati oporretatik heldu ziren larunbat goizetik, Katharina itaunketa berri baterako berriro komisaldegira eraman zuten ostiral goizera; oraingoan Pletzer andrea eta arin armaturiko polizia bat izan ziren eraman zutenak, eta ez zuten bere etxetik eraman, Woltersheim andrearen etxetik baizik, hara joana baitzen Katharina goiz hartan bostak aldera, oraingoan bere kotxean. Ez zen ibili funtzionarioa estaltzen bazekiela Katharina ez zuela bere etxean aurkituko, baizik Woltersheimenean. (Hemen, bidezko denez, berriro gogora ekarri behar ditugu Blornatarren nekeak eta saminak: oporrak haustea, taxiz I. aireportura, lainopetan zain egotea. Taxia geltokiraino. Trena Frankfurteraino, gero Münchenen trenez aldatu. Lo-bagoian bidaia negargarria egin eta goizean goiz, etxeratu orduko puntuan EGUNKARIArekin aurrez aurre! Gero —beranduegi, noski— damu zuen Blornak, Katharina deitu ordez, honen berri EGUNAKARIko kaikuen bidez jakin bai baitzekien itaundua zena, Hach deitu ez izana).

— Ostiralean Katharinaren bigarren itaunketan egon ziren guztiek —berriro Moeding, Pletzer, Dr. Korten eta Hach fiskalak, Anna Lockster idazkaria, Katharinak hitzegiteko zuen jarrera erretxin bezala eta «itxura hutsezko» deitu zuena—, guztiek ohartu zutena Beizmennerekin umore aparta izan zen. Itaunketa gelara eskuak elkarrekin igurtziz sartu zen, Katharina esaterako begirunez tratatu zuen, «zabarkeria batzuengatik» barkazio eskatu zion, bere zereginari ez bai ordea bere pertsonari zor zitzaizkiola-eta, bera izan ere mutil nahiko zabarra zela eta, eta gero azkenik bahitu zitzaizkion gauzen zerrenda egina zegoenez, hura hartu zuen. Honokook ziren:

1. Ohar-liburu berde txiki bat, hondatu samarra, formato txikikoa, telefono zenbakiak besterik ez zekartzana, ordurako aztertu eta batere lotura biderik erakutsi ez zutenak. Itxuraz, Katharina Blumek ia azken hamar urteetan erabilia. Grafologo batek, Göttenen idatz aztarna bila ibilirik (Götten, besteak beste, gudarostetik ihesia zen, eta bulego batean lanegina, beraz eskuz idatzitako gauza asko utzia zen), bere esku-idazkeraren bilakaera eskola-eredu batena bezalakoa kalifikatu zuen. Hamasei urteko neska zela, Gerbers harakinaren telefonoa idatzi zuena; hamazazpikoa, Dr. Kluthen sendagilearen zenbakia, hogei urtekoa Dr. Fehnernena, eta gero, bitarteko, tabernari eta lankideen zenbakiak.

2. Aurrezki kutxako zenbakiak, sarrera eta irteera guztiak Blumek eskuz alboan garbi markatuta. Ordainketak, ateraketak, dena zuzen eta erabilitako diru kopuruen artean susmagarririk bat ere ez. Gauza bera gertatzen zen koadernotxo batean gordetzen zituen kontaduria, adierazpen eta jakinerazpenei dagokienez, bertan jasoak bait zeuden «Ibai ondoan apain bizi»ko etxea erosi zion «Haftex» etxearekiko zituen betebeharren egoera. Berdin, bere zerga-aitorketak, zerga-agiriak, zerga-ordainketak, denak zeuden zehatz aztertuak eta kontaduria artekari batek arakatuak zituen, baina ezin aurkitu ahal izan zen «dirutza ezkutu handirik». Beizmennek garrantzi handia eman zion azken bi urteen barruan, berak umorez «jaun bisitarien garaia» deitzen baitzuen, egindako diru gorabehera guztiak aztertzerari. Ezer ez. Dena den, azaldu zen nola Katharinak bere amari hilero 150 marko igorri ohi zizkion,nola bere aitaren hilobia Gemmelsbroichen Kuireko Kolter etxearekin egindako tratu baten bidez zaindu arazten zuen. Altzariak, etxeko tresneria, jantziak, azpiko arropa, gasolina kontuak, dena aztertu eta batere zulorik ez. Aktak Beizmenneri itzultzean, kontaduriako espezialistak esan omen zion: «Mutil, libre ateratzen bada eta lanbiderik behar balu, jo dei bat niri. Horrelako baten bila ibili ohi gara beti eta ez dago non aurkiturik». Blumen telefono kontuek ere ez zuten gauza garbitu. Ez zuen, zirudienez, urrutirako deirik egiten.

Jakingarri gertatu zitzaien areago, Katharina Blumek, garai hartan etxe-lapurketa batengatik espetxean zeukan bere anaia Kurt-i, noiz edo noiz, eskuetan diru piska bat izan zezan, 15-30 marko bidali ohi zizkiola.

Elizako zergarik ez zuen Blumek ordaintzen. Bere finantz-agirietan azaltzen zenez, hemeretzi urte zituela, 1966ko urtean, eliza katolikotik aterea zen.

3. Beste ohar-koaderno bat, kontu bereziak zituena, batez ere kalkuluak, lau atal zituela: lehenengoa, Blorna etxeko kontuak, janari erosketa kontuak eta kitoak, garbigai, garbi-etxe, tintorerietako eralketak. Handik ikus zitekeen Katharinak berak plantxatu ohi zituela arropak.

Bigarrena, Hiepertz etxeko kontuak, datu eta kontu guztiekin.

Beste bat, Blum beraren etxekoak; zirudienez gastu gehiegirik gabe bizi zen. Jateko 30-50 marko baino gehiago eralgi gabeko hilabete batzuk baziren. Bazirudien areago sarritxo —ez zeukan telebistarik— zinemara joan ohi zela, eta noiz edo noiz txokolatea eta goxokiak ere erosten zituela.

Laugarren atalean, Blumen lan berezietatik zetozen irabaziak eta gastuak zeuden, lanerako jantzien erosketa eta garbiketa gastuak, eta Wolkswagenaren gastuak. Hemen —gasolinaren kontuetan— denak harrituta utzi zituen alaitasun batekin eraso zion Beizmennek eta galdetu ea nondik sortu ziren gasolina eralketa nahiko altu haiek, bestalde kilometro kopuruarekin erabat pareko bait zetozen gainera. Egiaztatu egin zutela, Blornareneko joan-etorria 6 bat kilometro zela, Hiepertzenera joan eta itzuli 8 bat, Woltersheim andrearenera 4 bat eta astero edo, nahiko goitik jota, lan bereziren bat izan ohi zuela eta horretarako, nahiko goitik jota noski, 20 kilometro egin behar zituela, hau da 3 bat kilometro asteko egunetan banatuz gero, 21-22 kilometro ateratzen zirela egun bakoitzeko. Kontutan hartzekoa zela ordea Woltersheimengana ez zela egunero joaten, baina hori ere alde batera utziko zutela. Beraz, urteko 8.000 bat kilometro ateratzen zirela, berak —Katharina Blumek— Klormer sukaldariarekin egindako eskuzko kitaketan jartzen zuenez, Wolkswagenak 56.000 kilometro zituela, zuela bi urte. Gaineratu 2 x 8.000, kilometroak 72.000 izan beharko luketela egun horretan, baina markagailuak 102.000 jartzen zituela. Gauza jakina zela noski, bere ama ikustera lehenengo Gemmelsbroichera eta gero Kuir-Hochsackeleko osasunetxera joan ohi zela, halaber batzuetan espetxera anaia ikustera, baina Gemmelsbroicherako joan-etorria edo Kuir-Hochsckelerakoa 50 bat kilometro zirela, eta bere anaiarenganakoa 60 bat, eta hilero bakoitzari ikustaldi bana, edo nahiko goitik jota, bi eginez —eta urte Verdi bakarrik zen anaia espetxeratu zutela, lehenago amarekin Gemmelsbroichen bizi baitzen—, ba, horrela —bi urtetako kontuak aterata beti—, beste 4.000-5.000 kilometro zirela, baina oraindik 25.000 kilometro geratzen zirela ilun, hau da, zuritu gabe. Nora joan ohi zen bada hain sarri. Ea bera —orain benetan ez ziola adierazpen lotsagarririk egin nahi, baina ulertu behar zuela bere galdera—, norbaitekin edo norbaitzuekin, nonbait —eta non— bildu ohi zen?

Liluratuta, izututa esan liteke, entzun zituzten ez bakarrik Katharina Blumek, baita bertan zeuden gainerakoek ere, Beizmennek ahots apalez egindako kontuak, eta badirudi, Beizmennek guzti hau kalkulatuta eta begien aurrean jartzen zion bitartean, Blumek ez zuela inolaz haserraldiarik izan, baizik eta beldurrez eta liluraz nahasturiko urduritasun bat erakutsi zuela; izan ere, hura hizketan ari zen bitartean, ez zuen 25.000 kilometroentzako argitasunik bilatzen, alderantziz, bazirudien nolatan eta noiz eta zergatik eta nora joan zen argitu nahi zukeela bere baitan. Itaunketari jarraitzeko eseri zenean, harritzekoa zen ikustea ez zegoela zakar, kasi «xamur» baizik, kasi antsiati ere ematen zuen, tea hartu ere egin zuen, eta ez zuen esan berak ordainduko zuenik. Eta une honetan, Beizmennek bere galderak eta kontuak bukatu zituenean, nagusitu zen —bertan zeuden pertsona ia guztiek aitortu zutenez— isiltasun oso bat, igarri izan balitz bezala oraingoan norbait —gasolina kontuak agertu ezean—, bestela erraz pasatzen utziko zatekeen konstatazio baten kausaz, ordurarte hain soltil azaldu zen Blumen bizitzako sekretu guztiz barneko batera sartu zela.

— Bai —esan zuen Katharina Blumek, eta hemendik aurrerako deklarazio guztiak protokolora jasoak izan ziren, eta hala geratu dira—, hala da, horiek eguneko dira (buruz oraintxe kontuak egiten arin naiz), 30 bat kilometro. Ez nuen orainarte pentsatu, eta gastuena ere pentsatu gabe neukan, baina batzuetan horrela, besterik gabe abiatzen nintzen, joan, norakorik gabe joan, hau da, nolabait bazegoen norakorik, hau da alde batera joaten nintzen, pentsatu ere egin gabe, hegoaldera, Koblenz aldera edo mendebalera, Aachen aldera edo Behe-Rhin aldera. Ez egunero. Ezin esan dezaket zein sarri edo noiztik nora. Gehienetan, euri zenean eta lana bukatu eta bakarrik nengoenean. Ez, nire deklarazioa zuzendu egin behar dut: beti euri zenean abiatu ohi nintzen. Jakin behar duzu, batzuetan, Hiepertzengana joan beharrik ez nuenean eta bestelako lanik sortu ez bazitzaidan, bostetarako etxean nintzela eta ez neukala zer eginik. Gainera ez nuen beti Elsegana joan nahi batez ere Konraden hain adiskide egin denetik, eta zinemara joatea era ez dago arriskurik gabe bakarrik bizi den batentzat. Batzuetan elizara ere joan izan naiz, ez erlijioagatik, han bakea dagoelako baizik, baina azken aldera elizetan ere bada enbarazatzen dizunik, eta ez bakarrik laikoen artean. Badut noski adiskide pare bat: Werner Klormer adibidez, Volkswagena erosi niona, eta bere andrea, eta baita ere Kloftenean lanegiten duten beste enplegatu batzuk, baina nahiko zaila da eta gehienetan nekagarria bakarrik eta besterik gabe joaten bazara; edo hobeto esanda: laguntza baldintzarik gabe onartu edo bilatzen ez denean. Eta orduan, kotxea hartu ohi dut, irratia piztu eta aldegin ohi dut, beti landa bideetan zehar, beti euritan, eta arbolak dituzten landa bideak izanda nahiago; inoiz Holandaraino edo Belgikaraino joan izan naiz, han kafea edo garagardoa hartu eta itzuli. Bai, orain galdetzen didazunean, gogoratu naiz. Bai, eta galdetuko bazenit zenbat bider, ba, esango nuke, bitan edo hirutan hilero; gutxiagotan batzuetan, besteetan sarriago, eta gehienetan ordu luzeetan, bederatzietarako edo hamarretarako, inoiz hamaiketarako ere bai, erabat nekatuta etxeratu arte. Beldurragatik ere bazen: ezagutzen baitut hainbeste emakume bakarrik dagoena, gauetan telebistaren aurrean bakarrik mozkortzen dena.

Beizmennek argibide hau komentariorik gabe eta irribarre eztiz hartzeak ez zuen antzematen uzten zer pentsamendu zerabilen. Buruaz baietz adierazi zuen, eta berriro eskuak igurtzi zituenean, orduan bai, bere teorietako bat egiaztatzen bait zuen Katharina Blumen azalpenak. Puska batean isilik geratu zen, bertan zeudenak harrituta edo agian penatuta baleude bezala; bazirudien, Blumek lehendabizikoz bere barnea zerbait azaldu zuela. Eta horrela, bahitu zizkioten gainerako gauzei buruzko azalpenak azkar bukatu ziren.

4. Argazki-liburuetako batek, erraz identifika zitezkeen pertsonen argazkiak zeuzkan bakarrik. Katharina Blumen aita, erretxindu eta mindu itxurarekin, eta izan behar zuena baino zaharrago ematen zuelarik. Ama, minbiziak joa eta hil zorian igartzen zitzaiola. Anaia. Eta, bera, Katharina, lau urte zituela, lehen jaunartzekotan hamar urte zituela, hogei urteko ezkonberri zela; senarra, Gemmelsbroicheko erretorea, auzoak, senitartekoak, Else Woltersheimen argazki batzuk, gero identifikatu gabeko gizon edadeko bat, nahiko bizkorra itxuraz, ondoren argitu zenez zigortua izan zen finantz-azterkaria. Beizmenneren teoriarekin zerikusirik izan zezakeen inor ere ez.

5. Pasaporte bat Katharina Brettloh, jaiotzez Blum izenean. Pasaportea zela eta, bidaietaz galdetu zitzaion, eta garbi atera zen Katharinak ez zuela oraindik «egiazko bidaiarik egin», eta gaiso izan zen egun batzuk salbu, lanegin zuela beti. Fehnern eta Blornatarrengandik opor-dirua jasoa zuen, baina edota lanean jarraitu zuen, edota aldikako lanak hartu zituen.

6. Bonboi kaja bat. Barruan: Eskutitz batzuk, dozena bat edo, amarenak, anaiarenak, senarrarenak, Woltersheim andrearenak. Eskutitzetan ez zegoen aztarnarik batere bere kontra altxatu zen susmoa indartzeko. Bonboi kajan areago bere aita Alemaniako gudarosteko kabo zeneko argazki pare bat zegoen, bere senarra danbolinjole jantzitan, egutegi orri batzuk errefrauekin, bere eskuz idatzitako sukal-errezeta nahiko zabala eta txosten bat ajereza saltsatan nola erabili».

7. Agiri-biltegi bat, ziurtagiriak, diplomak, agiriak, ezkontza-banaketako agiriak eta bere etxeari zegozkion notariako agiriak gordetzeko.

8. Hiru giltza sorta, ordurako denak aztertuak. Bere etxeko eta armairuetakoak, Blorna eta Hiepertzen etxeetakoak.

Egiaztaturik eta protokolora jasorik geratu zen orainarte aipaturiko gauzen artean ez zegoela lotura susmagarri egin zezakeenik; Katharina Blumek gasolina gastatzeari eta kilometraiari buruz egindako azalpenak komentariorik gabe onartuak izan ziren.

Une honetan ordea Beizmennek harribitxiz apainduriko rubizko eraztun bat atera zuen boltsatik, ordurarte noski alde batera gordeta eduki zuena; jaka-besoan garbitu zuen. Katharinari luzati zion:

— Ezaguna egiten al zaizu eraztun hau?

— Bai —esan zuen zalantzarik gabe eta pentsatu ere gabe.

— Zurea da?

— Bai.

— Ba al dakizu zenbat balio duen?

— Ez seguru. Asko ez, inolaz behintzat.

— Ba —esan zuen Beizmennek adiskidetsu—, baloratzera eraman dugu, eta gainera badaezpada ez etxeko gure jakitunarengana bakarrik, horrezaz gainera, zuri inolako kalterik ez sortzeko, bitxitegi batera, hemen hirian. Eraztun honek zortzi mila markotik hamar milara balio ditu. Ez al zenekien? Hori sinesteko prest naukazu, baina halere argitu egin beharko didazu nola eskuratu duzun. Horrelako eraztun bat ez da txikikeria bat; lapurretan harrapatutako gaizkile eta gainera erailetzat ere har litekeen kasu honetan, ez da norberaren gauza intimoa ehundaka kilometro kotxez euritan egitea bezala. Nork eman dizu eraztuna, Göttenek ala jaun bisitariak, edota Götten hori bera zen faun bisitaria, eta hala ez bada, nora joan zara, bromatan esateko, zeu andre bisitari, kotxez euritan, milaka kilometro eginez? Guretzat gauza erraza litzateke jakitea zein bitxigilerengandik eskuratu duzun eraztuna, baina aukera bat eskaini dizut, ez bait zaitut kriminal osotzat hartzen, inozo eta nahiko ameslari bezala baizik. Nola argituko didazu —diguzu—, zuk, begiratu bezala, ia-ia lotsakor bezala ezaguna izanik, adiskide eta ezagunek «moja» gaitzizena ezarri dizutena, diskoteketatik basatiegi direla-eta aldegiten duzuna, zure gizona bera ere «lotsagaldua» zelako utzi zenuena, nola argituko diguzu zuk, zuk —azken batean— Götten hori herenegun ezagutu zenuela eta egun berean —bertatik bertara esan liteke—, zurekin zeure etxera eraman zenuela, eta han kolpetik —nola esan—, intimoki jokatu zenuela? Nola deitzen diozu zuk horri? Lehen begiratuko maitasuna? Maiteminkortasuna? Kuttuntasuna? Ez al zara jabetzen hor badaudela korapilo batzuk susmoa garbitzen ez dutenak? Eta hori bada zerbait.

Orduan bere jakako poltsikora eskua sartu eta gutunazal zuri handiago bat atera zuen sakeletik, barruan formato aurrunteko gutunazal nahiko bitxi ubel batzuk krema koloreko orriak zituztenak.

— Eraztunarekin batera, zure gau-mahaitxoko kajoi batean aurkitu genuen gutunazal hau Düsseldorfeko geltokiko postan 74.2.12ko 18'00 etan zigilatua, eta zuri zuzendua. Jainkoarren —esan zuen azkenik Beizmennek—, lagun bat baldin badaukazu, inoiz ikustera datorkizuna eta inoiz ikustera joan ohi zatzaizkiona, eskutitzak idatzi eta inoiz zerbait ematen dizuna, esaiguzu, ez dago horretan gaiztakeriarik. Göttenekin zerikusirik izanez gero bakarrik, joango litzateke zure kontra.

Bertan zeuden guztiek garbi ikusi ahal izan zuten Katharinak ezagutzen zuela eraztuna baina ez zekiela zenbat balio zuen: berriro jaun bisitarien puntu zaila azaltzen zela. Bere izena arriskutan zuelako lotsatu ote zen, ala arazoan nahasturik ikusi nahi ez zuen norbait ikusten zuen arriskutan? Oraingoan apurtxo bat bakarrik gorritu zen. Ez zuen aitortu eraztuna Göttenek emana ziola, jakin bazekielako ezin sinetsizkoa zela Götten tamaina horretako jaun bezala azaltzea? Lasai jarraitu zuen, kasik «xalo» aitortu zuenean:

— Egia da Woltersheim andrearen etxeko dantzan nire bizitzan lehen aldiz ikusten nuen Ludwig Göttenekin bakarrik egin nuela dantzan, eta pozik gainera, baina Karen abizena poliziaren itaunketakoan jakin nuen ostegun goizean. Maitasun handia somatu nuen berarenganako eta berak niganako. Hamarrak aldera Woltersheim andrearen etxea utzi eta Ludwig Götten eta biok nire etxera joan ginen.

»Alajaren nondikoaz ezin dut, hobe esan: ez dut argibiderik eman nahi. Nire eskuetara bide okerretik etorri ez zenez, ez dut uste esan behar dudanik nondik lortu dudan. Gutunazalei dagokienez, ez dakit nork bidali zizkidan. Ohizko propaganda bidalketaren bat izango da. Gastronomia inguruetan, izan ere, nahiko ezaguna naiz. Horrela, propaganda bidalketa bat nork bidali duen jarri gabe eta gainera guatadun azal nahiko garesti batean nork egin duen, ez dakit nik esaten. Gauza bat ordea aipatu nahi dut, alegia, firma gastronomiko batzuek aberastasun itxurak gustora egiten dituztela.

Galdetu zitzaionean ea zergatik itxura guztien arabera berak aitortu ere egin zuenez kotxez ibiltzea hain atsegin izanda, egun horretan Woltersheim andrearenera tranbian joan zen, Katharina Blumek erantzun zuen ez zekiela alkohol asko edo gutxi edango zuen, eta seguruago iruditu zitzaiola kotxez ez joatea. Galdeturik ea asko edaten zuen edota noiz edo noiz mozkortu ohi zen, esan zuen ezetz, gutxi edaten zuela eta mozkortu ez zela sekula mozkortu, behin bakarrik, eta gainera bere senarraren aurrean eta hark bultzatuta danbor-taldearen afari batean mozkortu egin zutela, eta hain zuzen limonada gustoko anis moduko batekin. Gero esan omen zioten edari nahiko garesti hori erabili ohi zela jendea mozkortzeko. Argibide horiek ez zutela balio —alegia, beharbada gehiegi edango zuela— aurpegiratu ziotenean, ez bait zuen asko edaten, eta ez ote zen gehiago, bera Göttenekin hitzemana egonik jakin bazekiela ez zuela izango kotxearen beharrik, haren kotxean itzuliko zelako, berak buruari eragin eta esan zuen, berak azaldu bezala izan zela guztia. Geroago izan zuela noski edateko gogorik, baina ez zuela benaz edan.

Beste puntu bat ere argitu behar zen eguerdiko atsedenaldia baino lehen: zergatik ez zuen ez aurrezki libururik ez txeke koadernorik. Ea ez ote zeukan non edo han konturik. Ezetz, ez zuela aurrezki kutxakoaz aparte beste konturik. Bere esku zeukan kopuru oro, txikiena izanda ere, interes altuak zituen bere kreditua jeisteko sartzen zuela bertatik; kredituko interesek batzuetan aurrezki interesen bi halako egin ohi zutela eta kontu korronteak ere ez zuela interes handirik ematen. Gainera txekeen erabilera garestiegi eta nekagarri egiten zitzaiola. Egindako eralketak, etxeko gauzak eta kotxea eskutan ordaindu ohi zituela.

Geldiune batzuk, tentsio ere dei genitzakeenak, utzi ezinezkoak dira, izan ere erreten guztiak ezin alda bait daitezke kolpe bakar batez, zorua lehor gera dadin. Alferrikako tentsioak ordea uxatu egin behar dira, eta hemen argitu behar dugu zergatik ostiral hartan bai Beizmenne eta bai Katharina Blum bera ere hain mantso edo kasi xalo zeuden, Katharina areago antsiatu eta izuti.

Egia esan, auzoko emakume jator batek Woltersheim andrearen etxeko ate azpitik sartu zien EGUNKARIAk, haserrea, amorrua, gorrotoa, lotsa eta beldurra eragin zizkien bi emakumeei, baina Blornarekin telefonoz izandako solasak apaldu egin zituen eta bi emakume haserretuek EGUNKARIA ikusi eta Katharinak Blornarekin hitzegin ondoren, Pletzer andrea azaltzean, honek garbi aitortu zielarik Katharinaren etxea zaindua zegoela noski eta horregatik bazekitela hemen aurkituko zutela, eta tamalez orain —eta tamalez Woltersheim andreak ere— itaunketara joan behar zutela, han Pletzer andrearen jarrera ireki eta jatorrak EGUNKARIAk sortutako izua apaldu egin zien eta Katharinari gauean izandako gertakizun bat nagusitu zitzaion, berak zorionez bizi izandakoa: Ludwigek deitu egin zion eta gainera handik! Hain kuttun jokatu zuen, eta horregatik ez zion istiluen berri eman, bera inolako kezka iturri izan zitekeela sentierazi nahi ez ziolako. Maitasunaz ere ez zuten hitzegin, hori Katharinak berak apropos debekatua zion —berekin kotxez etxera zihoanean dagoeneko—. Ez, ez, ongi zihoakiola, noski nahiago zukeela berakin betirako edo denboraldi luze baterako egotea, ahal izanez gero betikotasun osoan, eta ihauteri egunetan atseden hartuko zuela eta gainera ez zuela inongo bestelako gizonekin dantzarik egingo eta beti hego-ameriketako gisan bakarrik, eta berakin bakarrik, eta ea bera nola zegoen. Etxe onean eta ongi horniturik zegoela, eta maitasunaz hitzegitea debekatua zionez, oso oso oso atsegin zitzaiola bera, eta egunen batean —noiz, berak ez zekiela oraindik, hilabete batzuk edo urte bat edo bi iraun zezakeela—, bera eramango zuela, nora ez zekiela oraindik. Eta gisa horretan, elkarrekiko erakarpen handia dutenek elkarrekin telefonoz hitzegin ohi duten bezala. Harreman barnekoien aipamenik bat ere ez eta are gutxiago Beizmennek (edo geroz eta argiago dirudienez: Hachek) hair lotsagabe aipatu zuen gertakizunaz. Eta halaxe jarraian. Elkar maite dutenek esan ohi dituzten gauzak. Nahiko luze. Hamar minutu. Beharbada gehiago, Katharinak Elseri esan zionez. Beharbada bi maiteminduren hiztegiari dagokionez, filme modernoetako joera aipa liteke, telefonoz —eta askotan oso urrutitik— luzaro zentzungabekeria itxurako asko elkarri esaten dizkioten bezala.

Katharinak Ludwigekin izandako telefonozko elkarrizketa hauxe bera zen, Beizmenne lasai, adiskidetsu eta xalo egoteko arrazoia, eta berak pentsa bazezakeen ere Katharinak zergatik galdu zuen bere zakarkeria, Katharinak bere aldetik ezin pentsa zezakeen aukera beragatik nahiz ez arrazoi beragatik, hain pozik zegoenik (gertakizun hau telefonoz hitzegiteko egokiera bezala hartu beharko litzateke, nahi izanez gero maitasunezko xuxumuxurik gabe, ezin jakin bailiteke nori eman lekiokeen poz telefonoz hitzeginez). Beizmennek ezagutzen zuen Katharinaren izuaren arrazoia, beste dei anonimo bat ere izan zuela bai bait zekien.

Arren eskatzen dugu, kapitulu honetan dauden argibide konfidentzialak ez hartzeko iturburu bezala, azken batean afizionatu bezala eraikitako murrua erasotzen duen bigarren mailako erreten baten jario bat da, irteerara, hobeto esan, errekara ezponda ahula hautsi eta tentsioa galdu aurretik, eraman behar dena.

Okerrerako biderik izan ez dadin, argituta utzi behar da Else Woltersheimek bezala Blornak ere bazekiela noski inor konturatu gabe Katharinak bere etxetik desagertzen Götteni lagundu zionean, bere burua zigorgarri egin zuela; ihesia bideratzean, haren zenbait gaiztakeria ezagutu behar zituen, nahiz egiazkoa ez jakin! Pletzer andreak biak itaunketara eraman aurretxoan aurpegira bota zion Else Woltersheimek. Blornak ere, izan zuen lehen aukeran, jokabidearen zigorgarritasuna gogorarazi zion. Ez da isildu behar Katharinak Woltersheim andreari Götteni buruz esan ziona:

— Jainko Jauna, horixe zen etorri behar zuena, eta ni berakin ezkonduko nintzateke eta haurrak izan ere bai... baita lapikotik irten arte, urtetan itxaron izan behar badiot ere.

Horrela, Katharina Blumen itaunketa bukatutzat eman zitekeen, baina inolaz ere Woltersheim andrearen dantza-partyan egon zirenen aitorpenekin konfrontatzeko prest egon behar zuen. Izan ere, Beizmennek zeukan hizketatu eta konjuratu teoriarako nahiko garrantzizko zen arazo bat argitu beharrekoa zen: Nola joan zen Ludwig Götten Woltersheim andrearen etxeko dantzara?

Etxera joateko edo atsegin zukeen leku batean itxaroteko aukera eman zitzaion Katharina Blumi, baina etxera joateri uko egin zion, berak esan zuenez etxekoa betirako hondatu zioten, nahiago zukeen gela batean itxarotea Woltersheimen itaunketa bukatu arte, harekin etxera joateko. Une honetan atera zituen boltsikotik EGUNKARIAren bi aleak, eta galdetu ea Estatuak —horrela esan zuen berak— ezer egin zezakeen zikinkeria honen kontra bera babesteko eta bere ohore galdua leheneratzeko. Kontu hartzen zuela bere itaunketa beharrezkoa zela, nahiz «bizitzako azken xehetasunetaraino joate» hori ulertu ez, baina ulertezina egiten zitzaiola inondik ere nola itaunketako xehetasun batzuk —jaunen bisitena, adibidez— EGUNKARIraino heldu ziren, areago azalpen gezurrezko eta asmatu horiek. Hemen Hach fiskalak ekin zion eta esan, Göttenen kasuak jendartean sortutako jakinmina zela-eta, prentsa azalpen bat egin behar izan zuela; prentsaurrekorik ez zela egin oraindik, baina ikusirik Göttenen ihesiak sortu zuen larria eta antsia —eta honetan Katharina bera izan zen laguntzaile—, ez zegoen hura saihesterik. Bestalde, Göttenen ezagun izanik, bera «eguneko pertsonaia» bilakatu zela eta jendearen jakinmin zilegiak jakin egin nahi zuela. Informazioan aurki zitezkeen xehetasun mingarri eta agian gezurrezkoen aurka, tribunaletara jo zezakeela eta inolaz azterketa zeraman poliziaren baitan «filtrazio-gunerik» azalduko balitz, seguru egon zitekeela, ezezagunen kontrako salaketa sar zezakeela eta eskubideko zuena lortuko zuela. Ez zioten zaintzaile berezirik jarri; polizia laguntzaile gazte bat bakarrik, Renate Zundach, armarik gabe, geratu zen bere ondoan, eta geroago azaldu zenez, Katharina Blumek denbora guztien —bi ordu t'erdi gutxi gorabehera—, ez omen zuen EGUNKARIAren bi aleak irakurri besterik egin. Tea, bokadilloak, zernahiri uko egin omen zion, ez garratz, baizik eta «kasik adiskidetsu, apatikoki». Katharina distraitzeko modari, filmeei, dantzari buruz hitzegiten saiatu omen zen Renate Zundach, baina Katharinak zaputz egin omen zion.

EGUNKARI irakurketan erabat murgildurik zegoen Blumi laguntzeko asmoz, une batez zaintzea Huften bere lankidearen gain utzirik, artxibategitik beste egunkarietako informazioak ekarri omen zizkion, non Blumen zerikusia eta itaunketa, beronen ihardunketa era askoz objetiboagoz ematen bait zen. Hirugarren edo laugarren orrialdeetan zetorren, albiste laburren artean, Blum abizena bera osorik jarri gabe, Katharina B. baten gainean, neskamea, aipatzen zutela. Adibidez «Umschau» egunkariak hamar lerrotako albiste bat bakarrik zekarren, argazkirik gabe noski, eta bertan esaten zen pertsona jator bat gertakizun oso tamalgarri batean nahasturik aurkitzen zela. Guzti honek —eta berak hamabost egunkarietako albisteak erakutsi omen zizkion— ez omen zuen Katharina lasaitu, galdetu omen zion ordea:

— Nork irakurtzen du hori? Nik ezagutzen dudan jende guztiak EGUNKARIA bakarrik irakurtzen du!

Woltersheim andreari berari itaundu zitzaion Götten bere etxeko dantzara nolatan joan zen argitzeko, eta hasieratik bertatik garbi geratu zen Woltersheim andrea galdetzen ari zitzaion taldearekiko benaz etsaikor ez bazegoen, Blum bera baino etsaikorrago zegoela. 1930ean jaioa zela aitortu zuen, 44 urte zituela, ezkongabea, lanbidez etxezaina, diplomarik gabea. Ezer deklaratzen hasi aurretik «ahots hotz, oso lehor batez, bere haserreari builaka edo oihuka hitzegingo balu baino indar gehiago emanez» mintzatu zen EGUNKARIAk Katharina Blumi eman zion tratuaz eta areago gisa horretako prentsara itaunketako xehetasunak zirudienez igaro izanaz. Garbi zeukala Katharinaren jokabidea argitu beharreko gauza zela, baina bere buruari galdetzen ziola ea nork zuen «bizitza gazte bat hondatu izanaren» erantzukizuna. Katharina jaio zenetik ezagutzen zuela eta orain nabaritzen ari zela atzodanik somatzen zitzaion hondamendia. Bera ez zela psikologoa, baina zirudienez lehen etxebizitzan hain interesaturik eta lortzeko hainbeste lanegin ondoren orain interesik ez izatea harritzeko gauza iruditzen zitzaiola.

Zail gertatu zen Woltersheimen hitz jarioa moztea, Beizmennek berak ere ez zuen lortu; gero moztu eta aurpegiratu zionean Götten bere etxean hartu izana, erantzun zion ez zuela izenez ezagutu ere egiten, ez zuela bere burua aurkeztu eta gainera inork ez ziola aurkeztu. Berak zekien gauza bakarra zen, astearte hartako 19:30 inguruan Hertha Scheumelekin etorri zela, Claudia Stern beronen lagunarekin batera, hau bere aldetik han jeke bezala jantzitako gizon batekin etorri zelarik, eta honi buruz Karl zeritzala zekiela eta jokabide bitxi bat izan zuela. Götten horrekin aurrez hitzemana egoteaz ezin hitzegin zitekeela, areago honen izena ez zuela sekula entzun, eta Katharinaren bizitzako xehetasun guztiak zekizkiela. Bere «bidaia bitxiei» buruz Katharinak egindako aitorkizuna begien aurrean jarri ziotenean, horren berri ez zekiela batere aitortu behar izan zuen, eta horrela Katharinaren bizitzako berri zekielako esanak, kolpe gogor bat jasan zuen. Jaun bisitariarena aipatu ziotenean, harrituta geratu zen eta esan, Katharinak ere hortaz ez zuenez ezer esan, berak ere deklaratzeari uko egiten ziola. Hortaz esan zezakeen gauza bakarra: hau «nahiko molde txarreko arazoa» da, eta «nik molde txarrekoa esatean ez diot Katharinagatik bisitariagatik baino». Katharinak ahalmen emango balio, berak horri buruz zekien guztia esango zuen; baina erabat ezinezko iruditzen zitzaion Katharinak jaun horrengana bidaiarik egin izana. Bai, egiaz jaun hori bazegoen eta berak horri buruz gehiago hitzegin nahi ez bazuen, erabat farregarri ez geratzeko zen. Inolaz ere Katharinaren eginkizunei zegokienez bi kasuetan —Göttenenean eta faun bisitariarenean— ez zegoen zalantzarik batere. Katharina beti izan zen neska maratza, txukuna, beldurti xamarra, edo hobe esanda, beldurtua, areago oraindik debotoa eta elizkoia. Orduan ordea Gemmelsbroicheko eliza garbitzen zuen bere amari okerkeria batzuk aurpegiratu zizkioten eta behin sakristian sakristauarekin mezarako ardoa edaten ari zela ere harrapatu zuten. Gertakizun hori «orjia» bihurtu zuten eta istiluak sortu, eta ondorioz gaizki tratatzen zuen erretoreak Katharfna eskolan. Bai, Blum andrea, Katharinaren ama, oso ahula zen, inoiz alkoholzalea ere bai, baina kontutan hartu behar zen bere gizona —Katharinaren aita—, gizon erretxina eta gaisoa zela, gerratetik lurjota etxeratu zela, gero gainera ama mingostua eta azkenik anaia galdua —hala esan zitekeen—. Ezagutzen zuen halaber poto egin zuen ezkontzaren historia. Hasieratik bertatik asmoa kentzen saiatu omen zitzaion, Brettloh —eta esaldi honengatik barkatzeko eskatu zien— egiazko gain-xuri koipetsu bat zelako, agintarien nahiz elizgizonen aurrean arrastaka bezala ibili ohi zena, gainera harroputz nazkagarri bat zen. Bere ustetan, Katharinaren ezkontza goiztiar hura etxeko girotik ihesi bat zen, eta ikus zitekeenez, etxeko giroari eta pentsatu gabe egindako ezkontzari ihes egin ondoren, Katharinak akatsik gabeko bizitza egin zuen. Bere lanbiderako kalifikazioa zailtasunik gabe lortu zuen, hau berak —Woltersheimek— ez bakarrik hitzez, behar balitz idatziz ere ziurta eta egiazta zezakeela, bere gremioko epaimahaiko bait zen. Harrera pribatu nahiz publikoetarako era berriekin, «Buffetismo antolatua» deitzen hasia zen era berriarekin alegia, antolatzaile, kalkulatzaile bezala eta estetika aldetik ere Katharina Blum bezalako emakume batentzat aukerak ugaldu egiten ziren, ongi hazia eta hezia zegoelako. Orain ordea EGUNKARIAren kontra bere eskubidea aurrera ateratzen ez bazuen, etxearekiko interesarekin batera bere lanbidearekikoa ere galduko zuen. Deklarazioa une honetara heltzean,Woltersheim andreari jakinerazi zitzaion ez zegokiola poliziari edo fiskalari «kazetaritza moeta jakin batzuk egiaz kondenagarriak legez pertsegitzea». Prentsa askatasuna ezin zitekeela besterik gabe murriztu, baina ziur izan zitekeela denuntzia pribatu bat zintzo jaso eta informazio iturburu ezbidezkoen kontrako denuntzia onartu egingo zela. Dr. Korten fiskal gaztea izan zen une honetan prentsa askatasunaren eta informazio sekretuaren alde hitzaldi sutsu bat bota zuena, eta azpimarratu lagunarte txarretan sartzen edo haietan erortzen ez denak ez ziola gisa berean prentsari aurkezpen okerretarako biderik batere ematen.

Guztiorrek —adibidez, Götten azaltzeak, eta jeke bezala jantzitako Karl lotsagarriaren jokabideak— argi uzten zuela berak gizarteko jokabidean ardurarik gabe jokatzen zuela. Azken hau ez zeukala oraindik nahiko garbi, eta espero zuela arazo horretan nahasturik zeuden dama gazteen itaunketakoan argibide onargarriak eskuratuko zituela. Berari, Woltersheim andreari, aurpegira bota zekiokeela bere gonbidatuen hautaketan zuhur ez izana. Woltersheim andreak ihardetsi zion, bera baino gizon askoz gazteago batek ez ziola ezer erakutsi behar, eta gogorarazi bi neska gazteak beren lagunekin etortzera gonbidatu zituela eta gainera ez zuela pentsatu ere egiten bere gonbidatuekin zetozen lagunei nortasun agiria edo poliziak emandako portaera zuzeneko txartela eskatzerik. Demanda jasan behar izan zuen eta jakinerazi zitzaion honetan adinak ez zuela zerikusirik batere, bai ordea, eta handia, Dr. Korten fiskalaren posizioak. Inolaz ere hemen kriminalitate kasu serio bat, pisu handikoa, larriena ez bazen, aztertzen ari zirela, eta egiaz Götten tarteko zela honetan. Berak Estatuaren ordezkariaren esku utzi behar zuela zein ziren garrantzizkotzat zeuzkan xehetasunak eta argibideak. Götten eta gizonezko bisitaria bat berbera izan zitezkeen berriro galdetu ziotenean, Woltersheimek erantzun zuen ezetz, hori garbi zegoela. Baina, ondoren galdetu ziotenean ea «gizonezko bisitaria» nor zen ezagutzen zuen, inoiz ikusi zuen, aurrez aurre harekin topo egin zuen, ezezkoa aitortu behar izan zuen, eta auto-ibilaldi bitxiak bezain xehetasun pertsonal garrantzitsuak ere ezagutzen ez zituenez, bere aitorketa eskas kalifikatua izan zen eta oraingoz «errierta batekin» bidali zuten. Benetan haserre, aretoa utzi aurretik, protokoloan jasotzeko esan zuen, jeke bezala jantzita zegoen Karl, Götten berg bezain susmagarri iruditu zitzaiola. Dena den, komunean etengabe bere buruarekin hizketan aritu zela eta agurrik egin gabe aldegin zuela.

Hertha Scheumel saltzaile gazteak Götten berarekin partyra eraman zuenez gero, eta hori probatuta zegoen, beronen itaunketari ekin zitzaion. Benetan antsiaz beterik azaldu zen, eta esan ez zuela sekula zerikusirik izan poliziarekin, eta ondoren Götten nola ezagutu zuenaren argibide nahiko onargarriak eman zituen.

— Ni bizi naiz —deklaratu zuen—, txokolate fabrika batean lanegiten duen Claudia Stern nire lagunarekin, gela bat, sukaldea eta dutxa dauzkan apartamentu batean. Biok Kuir-Oftersbroichetik gatoz, eta biok bai Woltersheimen eta bai Katharina Blumen senitarte urrutikoak gara. (Saiatu bazen ere Scheumel senitartekotza hori zehatzago argitzen, aiton-amonetara joz, hauek lehengusu edo hobeto aiton-amonen lehengusina-edo izan behar zutela, senitartekotza horren deskribapen zehatza alde batera utzi zen eta «urrutiko» hitza nahikotzat eman zen). Woltersheim andreari izeba esan ohi diogu eta Katharinari lehengusina. Arrats horretan, 1974eko otsailaren 20an, asteazkena, gu biok, Claudia eta biok larri geunden. Gure izeba Elseri agindu genion bere festatxora gure lagunekin batera joango ginela, bestela dantza-lagunak faltako zirelako. Baina, nire laguna, oraindik soldaduskan bait dago, hobe esan Aintzindarietan, beilaritarako deitua izan zen bapatean, eta besterik gabe ihes egiteko aholkua eman banion ere, ezin komentzitu ahal izan nuen, lehendik ere behin baino gehiagotan ihes egina bati zen eta diziplinazko zigor handiak jasoa. Claudiaren laguna bere aldetik arratsaldeko lehen orduetarako erabat horditua zegoen eta oheratu egin behar izan genuen. Orduan erabaki genuen Polkt kafera joan eta mutil jator bana geureganatzea, ez bait genuen nahi izeba Elsek agiraka egin ziezagun. Polkt kafean ihauteri egunetan beti dago zerbait. Dantza aurretik eta ondoren, ospakizunen aurretik eta ondoren, hara bildu ohi gara eta han beti jende gazte ugari aurki liteke seguru. Polkt kafeko giroa asteazken arratsaldean oso bikaina zen. Orain Ludwig Götten deritzala eta gaizkile bilatu bat dela jakin berri dudan mutil gazte horrek bi aldiz atera ninduen dantzara, eta bigarrenean galdetu nion ea gogorik zuen party batera nirekin joateko. Baietz erantzun zidan segituan pozik. Bidaian zegoela esan zidan eta ez zuela ostaturik eta ez zeukala gaua non igaro eta pozik lagun egingo zidala. Une horretan, ni Götten delako horrekin hizketatzen nintzenean, Claudia jeke jantzitako gizon batekin ari zen dantzan nire alboan, eta gure elkarrizketa entzun bide zuten, izan ere jekeak —geroago jakin nuen Karl zeritzala— bertatik galdetu zion Claudiari farregarri nahi zukeen apaltasun batez ea party horretan beretzat ere ez ote zegoen lekutxoren bat libre, bera ere bakarrik zebilela eta ez zekiela nora joan. Ba, horrela geure helburua lortua genuen eta geroxeago Ludwigen kotxean —Götten jaunarenean esan nahi nuen— izeba Elseren etxera abiatu ginen. Porsche bat zen, ez oso erosoa lau pertsonentzako, baina ez genuen urruti joan beharrik ere. Katharina Blumek, gu Polkt kafera norbait bilatzera joatekoak ginen ote zekienari buruzko galderari, baietz erantzun behar diot. Goizean Blorna abokatuaren etxera deitu nion nola Claudiak eta biok bakarrik joan beharko genuen, norbait bilatzen ez bagenuen esanez. Polkt kafera joatekoak ginela ere esan nion. Kontra jarri zen bete-betean eta uste zuen uste onegikoak eta ergelak ginela. Katharina benetan bitxiegia da horrelako gauzetan. Horregatik, egiaz zur eta lur geratu nintzen Katharinak Götten hori beretzat bezala hartu zuenean eta gau osoan harekin dantzan aritu zenean, betidanik elkarren ezagun balira bezala.

Hertha Scheumelen deklarazioa kasi hitzez-hitz egiaztatu zuen Claudia Stern bere lagunak. Azken bateau puntu bakar garrantzirik gabeko batean izan zen kontradizio bat. Berak Karl jekearekin ez zuen bi bider dantzan egin, hiru baizik, berari Karlek, Herthari Göttenek baino lehenago dantzarako eskatu ziolako. Eta Claudia Stern ere harriturik azaldu zen ikusiaz zein azkar Katharina Blumek, begiratutzat ezaguna izaki, Göttenekin bat egin zuen, ia konfiantzazko bihurtu arte.

Dantzan parte hartu zuten beste hiruen itaunketa ere egin behar zen. Konrad Beiters, 56 urte, ehun-merkatari independientea, Woltersheim andrearen laguna, eta Hedwig eta Georg Plotten senar-emazteak, 36 eta 46 urte, lanbidez administrariak. Gauaren martxa hiruek gisa beretsuan deskribatu zuten, Katharina Blumen sarrera, Hertha Scheumel Ludwig Göttenekin batera nola sartu zen eta Claudia Stern jeke bezala jantzita zetorren Karlekin. Bestela nahiko gau polita izan omen zen, dantzan egin zuten, elkarrekin berriketan aritu, eta horretan Karl bereziki jostagarri azaldu omen zen. Gauza gogaikarri bakarra —horrela esan baliteke, biek ez bait zuten horrelakorik somatu, esan zuen Georg Plottenek—, nola «Ludwig Göttenek erabat beretzat bakarrik hartu zuen Katharina Blum». Honek gauari seriotasun moduko bat eman zion, handitasun moduko zerbait, ihauterietako ospakizunei ongi egokitzen ez zaiena. Bera ere, esan zuen Hedwig Plotten andreak, izozkiak ekartzera sukaldera joan zenean, konturatu omen zen Karl bezala aurkeztutako jekea komunean bere buruarekin bakarrik hizketan ari zela. Gainerakoan, geroxeago Karl horrek, agurrik esan gabe, aldegin omen zuen.

Berriro itaunketara ekarri zutenean, Katharina Blumek Hertha Scheumelekin telefonoz izandako elkarrizketa baieztatu zuen, baina bere eta Göttenen artean hitzemanda zeudenik ukatuz. Oraingoan ez Beizmennek, baizik bi fiskaletako gazteenak, Dr. Kortenek aurpegiratu zion ezen, Hertha Scheumelekin telefonoz hitzegin ondoren, Götteni deitu ziola eta gisa maltzur honetan Polkt kafera bidali, honek Scheumelekin hitzegiteko aukera izan zezan, gero Woltersheimen etxean elkarrekin topo egiteko. Erraz egin zitekeen gauza zela, Scheumel ilegorri nahiko panpoxa izaki. Jadanik ordurako axolagabe bihurturik, Katharina Blumek buruari eragin zion, eserita zegoen artean EGUNKARIAren bi aleak eskuetan zituela. Libre utzi zuten orduan eta Woltersheim andrearekin eta Konrad Beiters beronen lagunarekin batera, komisaldegitik atera zen.

Itaunketako protokoloak berriro irakurri eta galdera hutsunerik ote zegoen begira ari zirela, Dr. Kortenek galdetu zuen ea benetan ez ote ziren saiatu behar Karl zeritzan hori bilatzen eta honek arazo horretan jokatutako paper iluna argitzen. Harrituta zegoela egiaz «Karl» hori harrapatzeko inolako neurririk hartu ez zelako. Azken batean zelako Karl hori Göttenekin batera, ez bazen elkarrekin, azaldu bait zen Polkt kafean, gisa berean partyra joan, eta haren papera berari, Korteni, nahiko misteriotsua iruditzen zitzaiola, susmagarri ez esateko.

Honetan, bertan zeuden guztiak farrez algaraka hasi ziren, Pletzer andre polizia hain begiratuak berak ere irrifarre eginez. Protokolo idazleak, Anna Lockster andreak, hain lotsagabe egin zuen farre, non Beizmennek berak abertitu behar izan bait zion. Eta Korten oraindik jabetzen ez zenez gero, azkenean Hach bere lankideak argitu zion guztia. Ez al zuen Kortenek ikusi edo ez al zen konturatu Beizmennek nahita ez zuela jekea aipatu? Garbi zegoen beraz «gureetakoa» zela eta aipatu ziren komunetako bakarrizketak ez zirela —noski, nahiko zabar eginda— irratiz bere lankideei jakinerazteko baino, beraiek Göttenen eta Blumen jarraipena beren gain har zezaten, azken honen helbidea ordurako ezaguna bait zen.

— Eta, noski, jakingo duzu, lankide jauna, ihauterietan jeke jantzia dela mozorrorik egokiena, gaurregun eta arrazoin agiriengatik, cowboyarena baino nahiago bait da jekearena. Egiaz —jarraitu zuen Beizmennek—, aurrez bagenekien ihauteriak direla gaizkileentzat ezkutatzeko aukerarik egokiena eta guri zailago egingo zitzaigula arrastoa zaintzea, Götten azken hogeita hamasei ordutan etengabe jarraitua bait zen. Götten, eta ez zegoen disfrazatua, aparkaleku batean, gero Porschea lapurtuko zuen lekuan bertan, VW autobus batean lo egina zen, kafe batean gosaldu zuen, bertan bizarra kendu eta aldatu. Ez dugu une batez ere begien bistatik galdu, hamabi bat polizia, jeke, cowboy eta espainiar bezala jantzita, denek irrati bana zutela, dantzatik nekatuta etxera datozenen gisan disfrazatuta, atzetik zituen, inorekin topo egiten bazuen, segituan jakinerazteko. Göttenek Polkt kafera sartu arte ikusi zituen pertsona guztiak detenituak izan dira eta aztertuak:

»Garagardo bat edan zuen taberna bateko barmana.

»Hiri zaharrean berekin dantzan egin zuten bi neska.

»Bere Porscheari gasolina bota zioneko Holzmarkt ondoko banatzaile bat.

»Mathias kaleko egunkari-kioskoko gizon bat.

»Tabako denda bateko zerbitzaria.

»Banketxeko langile bat, non banku lapurketa batean ateratako zazpiehun dolar amerikar aldatu zituen.

»Pertsona guzti hauekin halaberarrez eta ez nahita topo egin zuen eta bakoitzarekin trukaturiko hitzetatik ezin pentsa liteke kode batez baliatzen ari zenik. Baina ni ez naute komentzituko Blumekin halabeharrez topo egin zuenik. Scheumelekin telefonoz izandako elkarrizketa, Woltersheimen etxera azaltzeko puntualtasuna, areago biek lehen unetik dantzan aritzeko izan zuten intimitatea eta laztana eta zein azkar ihes egin zuten elkarrekin, guztia dago halabeharraren kontra. Batez ere egiaz agur esan gabe bidali izana eta etxe sailetik irteera erakustea, gure zainketa hertsiari ihes egiteko modu emanez. Guk ez genuen une batez ere etxe saila, hobe esan, etxe sailaren barnean bera bizi den etxea, begien bistatik galdu. Ezinezkoa zitzaigun, noski, etxadi osoa zaintzea, kilometro Verdi karratu egiten bait du guztiak. Berak ihesbide bat ezagutu behar zuen eta hura erakutsi zion, eta gainera seguru nago, neskak mutilarentzat, agian beste batzuentzat ere bai, estalketa lana egiten duela eta orain badakiela non aurkitzen den. Bere ugazaben etxeak arakatu ditugu dagoeneko, bere jaioterrian ere azterketei ekin diegu, Woltersheim andrearen etxea, bera lanean zegoen bitartean, goitik behera miatu dugu. Ezer ez. Nire ustez, libre joaten uztea dugu onena, ea hutsen bat egiten duen, eta seguruenetik bere ezkutalekurako bidea gizonezko bisitari lotsagarritik zehar joango da, eta ziur naiz etxetik ihes egiteko bidearen arrastoa Blorna andrearengandik doala, jakin ere bai bait dakigu «Trude gorria» bezala ere ezaguna dena, etxadia egin zenean lankide zela lanetan.

Aitortu beharko litzateke hemen, lehen beheraldia kasi amaiturik dagoela, ostiraletik larunbatera igarotzean. Ahalegin guztiak egingo dira gainerako korapiloei, alferrikako tentsiozko korapiloei ere ihes egiteko. Egiaz ezinezkoa izango da haietatik erabat ihes egitea.

Agian interesgarri da jakitea Katharina Blumek, ostiraleko itaunketa bukatu ondoren, Else Woltersheimi eta Konrad Beitersi eskatu ziela, lehenengo bere etxera eraman zezatela eta —arren, arren—, goraino lagun egin ziezaiotela. Beldur zela aitortu zien, izan ere ostegun gauean, Göttenekin telefonoz hitzegin ondoren (honez gero, arazoa kanpokaldetik begiratu duen edonork bere errugabetasuna aitortu beharko luke, Göttenekin telefonoz izandako harremanak argi eta garbi kontatzen bait zituen, nahiz eta ez itaunketakoan!), gauza nardagarri bat gertatu zitzaion. Göttenekin hitzegin ondoren, telefonoa eskegi eta berehala, telefonoak berriro jo omen zuen; Götten izango zelako «itxaropen eroak» eraginda, hartu egin omen zuen segituan, baina ez zen Götten, gizonezko ahots «izugarri baju» bat baizik, kasi «xuxumuxuka» egiazko «gauza lotsagarriak» esan zizkiona, gauza txarrak, eta okerrena tipoa etxekoneko bezala aurkeztu zela eta esan ea zergatik berak laztanak hainbeste maite bazituen, hain urrutiko harremanak bilatzen zituen, bera prest zegoela eta edozein baina edozein laztan eskaintzeko moduan. Bai, horixe izan omen zen gauean bertan Elsegana joateko arrazoia. Beldur zela, telefonoaren beraren ere beldur, eta Göttenek bere telefono zenbakia izaki, baina berak ez Göttenena, deiren bat espero zuela, baina aldi berean telefonoaren beldur zela.

Ba, bertatik adierazi behar da Blum oraindik izugarriak ikusteko zegoela. Hasteko: ordurarte bere bizitzan garrantzi handirik izan ez zuen posta-kutxatxoa, gehienetan «hala egin ohi delako» begiratu baina ezer gabe aurkitu ohi zuena. Ostiral goiz horretan gainezka zegoen, eta ez Katharinaren pozerako. Bada, bai Else W.k bai Beitersek ahalegin guztiak egin bazituzten ere gutunak eta inprimakiak hartzeko, berak ez zien utzi, eta bere Ludwig maitearen bizitza aztarnarik ote zegoen posta guztia miratu zuen —denera hogeita bat ale—, itxuraz Ludwigen ezer aurkitu gabe, eta pila guztia poltsan sartu zuen. Igogailuko igoketa bera guruzbide bat izan zen, etxekoneko bi ere batera zirelako. Bata (esan egin behar da, sinesgaitza iruditu arren) jeke bezala jantzitako jaun bat, itxuraz behintzat urrutiratu gogo amorratua izaki zoko batera arrimatua, zorionez laugarren pisuan geratu zen, eta bestea (erokeria dirudi, baina egia dena egia da) neska andaluziar bezala jantzia, aurpegiko maskara baten bidez estalirik, Katharinaren ondotik aldegin ez, baizik bere ondo-ondoan zutik jarri eta «bere begi lotsagabe, gogor, marroietatik» zuzen eta jakin nahiez begiratzen ziola. Zortzigarren bizitzatik gorago joan zen.

Erne: bada oraindik okerragorik. Bere etxebizitzara heldu eta, hara sartzean Katharina Beirtersi eta W. andreari egiaz itsatsi zitzaien: telefonoak jo zuen; baina oraingoan W.andrea azkarrago mugitu zen, joan, telefonoa hartu, eta bere aurpegian nazka itxura azaldu zen zurbiltzeraino; gero entzun zitzaion «apo madarikatu, apo madarikatu lotsagaldua» marmarikatzen, eta zuhurki telefonoa utzi zuen, eskegi gabe ordea.

Alferrik saiatu ziren biak, bai W. andrea bai Beiters, Katharinari bere posta kentzen; hertsirik eutsi zion gutun eta inprimaki sortari eta haiekin batera poltsatik aterata zeuzkan EGUNKARIAren bi aleei, eta gutunak ireki nahi zituzkeela adierazi zuen ondoren. Ez zegoen zer eginik. Dena irakurri zuen!

Ez zen dena anonimoa. Anonimo ez zen gutun bat —handiena— bere burua «gauza intimoen bidal-etxea» deitzen zuen enpresa batena zen, inondiko sexu artikulu guztiak eskainiz. Katharinaren umorerako, hau saltsa mingarria zen, okerrago oraindik, norbaitek gainean eskuz idatzi zuela: «Hauek dira benetako kariziak».

Labur, edo hobe, estatistika bezala esateko, gainerako hemezortzi gutunetatik, ziren:

— Zazpi postal anonimo, sexu eskaintza «gordinak» eskuz idatzita, denetan «komunista zikina» hitzak zetozela.

— Beste lau postal anonimo, politikazko irainak zituztela, sexu eskaintzarik gabe. «Gorri saldua»tik «Kremlinen izeba»raino ezarrita.

— Bost gutunetan, EGUNKARIAren zatiak zetozen, gehien batean, hiru edo lautan, tinta gorriz ertzetan komentarioak jarrita, gisa honetan adibidez: «Stalinek lortu ez zuena, ez duzu zuk lortuko».

— Bi gutunetan, bertan sartutako txostenetan idatzita, erlijiozko aholkuak: «Otoitz egiten ikasi behar duzu berriro, errukarri, galdu horrek», eta «belaunikatu eta izan fede, Jainkoak ez zaitu oraindik bere eskutik utzi».

Eta une honetan bakarrik, aurkitu zuen Else W.k ate azpitik sartutako txartel bat, zorionez Katharinari ezkutatu ahal izan ziona: «Zergatik ez duzu ezertarako erabiltzen nire karizi katalogoa? Zure zorionerako behartu egin behar al zaitut? Hain begirune gutxiz zapuztu duzun zure etxekonekoak. Erne ibili». Moldiztegiko hizkietan idatzirik zegoen eta hezkuntza akademikoa, sendagintzakoa ez bazen, nabari zitzaiola iruditu zitzaion Else W.ri.

Harritzekoa da nola ez W. andrea ezta Konrad B. ere ez ziren harritu, Katharina bere etxeko bar-altzarira joan eta jerez bat, Whiskya, ardo gorria eta hasitako pattar botila bat hartu eta bestelako haserre berezirik gabe, horma garbietara jaurtiki eta puskatu eta xahutzen zituela ikustean, eragoztea pentsatu ere pentsatu gabe.

Gauza bera egin zuen bere sukaldetxo txikian, tomate egina, saltsa, ozpina, eta beste saltsak helburu bererako erabiliz. Esan egin behar al da gauza bera egin zuela bainuan krema hoditxo eta botilekin, apaingarri eta bainugaiekin eta bere logelan kolonia botila batekin?

Horretan sailez sail aritu zen, inolaz ere ez haserre, hain komentziturik eta komentzitzeko moduan, non Else W.k eta Konra B.k egiten uzi zioten.

Noski, teoria ugari egin izandu da, Katharinak erailketarako lehen asmoak izan edo erailketa pentsatu eta hura burutzea erabaki zuen unea aztertzeko orduan. Batzuek uste dute nahiko izan zela EGUNKARIAk ostegunean argitara emaniko lehen artikulua; beste batzuen eritziz ostirala izan zen egun garantzizkoena, EGUNKARIAk egun horretan ez zuelako bakerik eman eta Katharinaren ingurunea eta beretzat hain garrantzizkoa zen etxea, hondatuta azaldu zitzaiolako (subjetiboki, noski); dei anonimoak, posta anonimoa eta larunbateko EGUNKARIA oraindik, eta gainera (dagoeneko aurreratu egin dugu!) IGANDEKO EGUNKARIA. Espekulazio hauek ez dira alferrikakoak? Erailketa planteiatu eta burutu egin zuen, eta horrekin aski! Garbi dago bere baitan zerbait «sutu egin zela», bere senarrohiaren azalpenek bereziki amorratu zutela, eta garbi dago areago, IGANDEKO EGUNKARIAn zegoenak, erabakia hartzera bultztatu ez bazuen, ez ziola lasaitzeko biderik eman.

Beheraldia bukatutzat eman eta larunbatekoa argitu aurretik, ostiraleko arratsaren eta ostiraletik larunbatera bitarteko gauaren igarobidea aipatu behar da. Guztira jota: harrigarriro lasai. Konrad Beiters saiatu zen Katharina distraitzen, dantza-musika jarriz, Hegoamerikakoa ere bai, eta Katharina dantzara bultzatu nahiz; alferrik izan zen era berean Katharinari EGUNKARIA eta posta anonimoa kentzeko ahalegina; alferrik izan zen halaber guztia ez hain izugarri garrantzizko eta iragankortzat har zezala saiatzea. Garai okerragoak ere izan zirela: haurtzaroko mixeria, Brettloh gizarajo horrekin ezkondu izana, amaren ardozaletasuna eta «Bozo esanda, honen hondamendia, amak berak baitzuen azken batean Kurten okertzearen erantzukizuna ere». Götten bera, hasteko, ez al zegoen, ba, leku seguruan eta bera eramateko agindua ez al zen seriotan hartzekoa? Ez al ziren ihauteriak ospatzen, eta diru aldetik ez al zegoen seguru? Ez al zegoen, ba, Blornatarrak eta Hiepertztarrak bezalako jende jatorrik, eta «eztimetxa harroa» bera ere —gizonezko bisitariaren izena esatea ebitatu egiten zuen oraindik— ez al zen funtsean irudi farregarri bat eta ez lastimagarria? Ezezkoa esan zion Katharinak eta «eraztun txepela eta gutun azal itsusiak» aipatu zituen, biek bera estu eta larri jarri eta Ludwigen beraren gainera ere susmoak botaraziz. Nola jakin behar zuen, bere harrokeriak eraginda, eztimetxa horrek horrenbeste diru eralgi behar zuenik? Ez, ez, ez zitzaion batere farregarri iruditzen. Ez. Gauza praktikoez hitzegiten hasita —adibidez, ea etxe berri bat bilatzen hasi behar zuen, eta non, pentsatu beharko zuela—, Katharinak atzera egin zuen eta esan, gauza praktiko bakarra, beste ezer baino nahiago zukeena, ihauteri jantzi bat egitea zela, eta Elseri eskatu zion izara handi bat utz ziezaiola, jekeena modan zegoenez gero, berak beduina bezala «abiatu» nahi zukeela-eta. Ezer okerrik gertatu al zen? Ezer ez kasik, zehatz begiratzen bada, edo hobe esanda: dena baiezkorra kasi, izan ere Katharinak «etortzekoa zena» egiaz aurkitu bait zuen, berarekin «maitasunezko gau bat» igaro; bai egia, bera galdetua, benaz, itaundua izan da, eta itxura zuenez Ludwig hori ez da egiaz «aingerutxo bat». Ondoren EGUNKARIAren kaka guztia azaldu zen, apo pare batek dei anonimoak egin zituen, beste batzuek anonimoak idatzi. Ez al du bizitzak aurrera egiten? Ez al dauka ba Ludwigek —eta hori berak bakarrik zekien— ezkutuki eroso bat? Josi dezagun orain ihauteri jantzi bat, Katharina eder azal dadin, emakumezko albornoz zuri bat; apain «abiatuko da» harekin.

Azken batean, gorputzak ere bere legeak ditu eta to egin behar da, burua makurtu, berriro esnatu, berriro makurtu. Ez al da azkenean elkarrekin basotxo bat ere edaten? Zergatik ez? Egiaz eta benaz irudi baketsu bat: emakume gazte bat, bere oihala josten ari dela lokartua, edadeko emakume bat eta edadeko gizon bat bere inguruan arretaz mugitzen «gorputzak bere legea bete ahal dezan». Eta gorputzak hain ongi betetzen du bere legea, ze, goizeko ordu bi t'erdiak inguruan jotzen duen telefonoak ez bait du Katharina esnatzen ere. Nolatan hasten zaizkio bapatean Woltersheim andre burutsuari eskuak darkarka telefonoa hartzean? Laztankeria anonimorik espero al zuen, ordu pare bat lehenago entzun zituen bezala? Egia esan, goizeko ordu bi t'erdiak ordu bitxia da telefonoz deitzeko; halere jaso egin zuen, baina Beirtersek bertantxe eskutik kentzen dio eta berak «esan» esatean, segituan eskegiko diote. Berriro jotzen du, eta berriro, hartu bezain azkar, «esan» esan aurretik eskegiko diote. Bada noski bat baino gehiago jendea erotu nahi duena, EGUNKARIAri esker bat nola deritzan eta non bizi den jakin ondoren, eta Kobe da telefonoa ez eskegitzea.

Eta orduan erabakitzen da Katharina EGUNKARIAren larunbateko aletik babestea, baina berak Else W. lokartuta eta Konrad B. komunean bizarra kentzen ari den bitartean astia hartzen du, kalera jaisteko eta han EGUNKARIAren lehen kutxa egunsentian puskatu eta sakrilegio moduko bat egiten du, hau da EGUNKARIAREN USTEA zanpatu eta EGUNKARI bat ordaindu gabe eraman zuen! Une honetan oraingoz beheraldia bukatutzat eman liteke: une honetsutan, Blornatarrak larunbat horretan, erdi lurjota, haserre eta triste gaueko trenetik ari dira jeisten eta gero etxean aztertuko duten EGUNKARIAren ale bera hartzen dute.

Blornatarrenean larunbat goiza ez da atsegina, egiaz batere atsegina ez, ez bakarrik lo-bagoian igarotako gau esna, urduri eta urratuagatik, ezta ere EGUNKARIAgatik, zeinarengatik Blorna andreak esaten bait zuen izurri hau batek mundu osoan zehar jarraika zeukala, inon seguru ez izateko moduan; ez da atsegina, adiskide eta influentzia handiko laneko lagunen telegrama demandariengatik, «Lüstrakoa», baita Hachengatik ere, egun hartan goizegi, soilik goizegi deitu ziotelako (eta egiaz, beranduegi, ostegunean bertan deitu izan baliote hobe zatekeela pentsatzen bada). Ez zuen deia oso abegi onez hartu, esan Katharinaren itaunketa bukatu zela, bere kontra auzirik egingo ote zen ezin esan ziezaiekeela, une horretan laguntza behar zuela baina ez justiziarena. Ahaztu egin al zuten ihauteriak zirela eta fiskal batek asteburuak eta oporrak libre izateko eskubidea duela? Baina, dena den, 24 urte dira elkar ezagutzen zutela, elkarrekin ikasketak egin, berriketan egon, abesten aritu, ibilaldiak ere egin, eta orduan lehen minutuetako umore txarra ez da hain kontutan hartzen, batez ere norbera nahigabeturik dagoenean, baina orduan —eta hau fiskal baten ahotik— arren, hemendik aurrera nahiago aurrez aurre eta ez telefonoz hitzegitea. Bai, errurik egozten zitzaiola, zenbait gauza oso ilun zegoela, baina gehiago ez, beharbada geroago, arratsaldean aurrez aurre. Non? Hirian. Batetik bestera ibiliz onena. Museoko etxean. Lau t'erdietan. Deirik ez Katharinaren etxera, ezta Woltersheim andreari eta Hiepertztarrei ere.

Are nazkatuago, Katharinaren esku maratzaren falta hain azkar eta hain argi somatzen zelako. Nola gerta liteke, ordu erdi bakar batean, kafea isuri, armairutik ogia, gurina eta eztia atera eta pakete pare bat lurrean utzi orduko, dena hankaz gora dagoela ematea? Eta azkenik Trude bera ere haserretu egin zen, Blornak behin eta berriro galdetzen ziolako ea non ikusten zuen Katharinaren arazoaren eta Alois Sträublederren edota Liidingen arteko loturarik, eta nola andreak honi erantzun gabe bestetan atsegin zitzaion baina goiz hartan batere graziarik egiten ez zion gisa naif-ironiko batez EGUNKARIAren bi aleak aipatu zizkion, ea haietan hitz bat nabarmendu ez ote zuen, eta berak zein zen galdetu zionean, argibidea ukatu egin zion mingarri esanez, bere adimen zorrotza probatu nahi zuela, eta Blornak behin eta berriro irakurri zuen «kaka hori, kaka madrikatu hori, batek mundu guztian zehar jarraika zeukana», berriro irakurri zuen, kontzentratu gabe, bere azalpenak okertu eta «Trude gorria» aipatu izanak haserrea areagotzen bait zion; azkenik amor eman zuen eta Truderi apal eskatu zion lagun ziezaiola; hain haserre zegoela, ze bere begi zorrotzak lausotu zitzaizkiola eta urte luzeetan berak industriako abokatu bezala eta ez kriminalista bezala lanegin zuela, eta honi andreak lehor erantzun zion:

— Tamalez —baina orduan errukitu egin zitzaion, eta esan—. Ez al duzu jaun bisitari nabarmentzen, eta ez zara konturatu jaun bisitari hitza telegramak aipatzeko erabili dudala? Norbaitek Gutting horri, ez: Götten, begira argazkiak ongi, norbaitek horri, edozein modutan jantzita dagoela ere, jaun bisitari deituko al lioke? Ez, ezetz, horrelako bati etxekoneko zirikatzaileen artean beti gizonezko bisita esaten zaio, eta une honetan igerlearena egiten hasi eta esaten dizut beranduenik ere ordubete barru guk ere jaun bisitari bat izango dugula, eta gainera iragartzen dizut: haserreak, istiluak, eta agian adiskidetasun zahar bat hautsiko dela, haserreak zure Trude gorriarekin, eta haserreak baino zerbait gehiago zure Katharinarekin, bizitzarako bi ezaugarri arriskutsu bait ditu: leialtasuna eta ohorea, eta ez du sekula, sekula ere aitortuko guk biok, berak eta nik elkarrekin aztertu dugun ihesbidea gazte horri erakutsi zionik. Lasai, maite, lasai: ez da aterako, baina zehatz esanda ni naiz errudun Götting, ez: Götten horrek inor konturatu gabe etxetik ihes egin badu. Ez zara noski gogoratuko nik nire logelan; «Ibai ondoan apain bizi»ko bero, aire kanale eta elektrizitate instalazio osoaren planoa neukala esekita. Plano horrek hain liluratu zuen —bera gainera hain pertsona planeatzailea, kasi akatsik gabea izanik—, ze haren aurreran luzaro egoten bait zen, eta niri beti «margo abstrakto» horren —hala deitzen bait zuen— loturak eta zentzuak galdetzen zizkidan, eta ni beronen kopia bat egiteko puntuan nengoen. Lasaiago nago egin ez diodalako, pentsa planoaren kopiarik etxean topatzen diotela... konjurazioaren teoria, ezkutalekuaren ideia erabat oinarriturik geratuko zen, gisa berean Trude Gorria-lapurrak-Katharina-Jaun bisitariaren arteko katea. Holako piano bat izango litzateke egokiena, inork ikusi gabe sartu eta irten egiteko. Neuk argitu nion pasadizo bakoitzak zein altura zuen: zutik pasatzeko modukoak, makurtuta joatekoak, belauniko joan beharrekoak, hodirik hautsi edo elektrizitateak huts egiten duenean. Horrela, eta horrela bakarrik bere karizien ametsetan utzi duen gentleman gazte honek ihes egin ziezaiokeen poliziari esku artetik, eta egiaz banku lapur bat baldin bada, sistema ulertuko zuen. Jaun bisitaria agian horrela sartu eta ateratzen zen.

Etxadi moderno hauek erabat bestelako zainketa metodoak eskatzen dituzte garai batekoen parean. Agian poliziari eta fiskalari abisua pasatu beharko zenieke. Ate nagusiak, agian ataria eta igogailua zaintzen dituzte, baina honezaz gainera lan-igogailu bat ere badago, zuzenean sotora doana, handik ehundaka pare bat metro arrastaka joan, kanaletako tapa bat non edo han ireki eta kito. Sines iezadazu: bisitariarentzat orain balio duen gauza bakarra otoitz egitea da, izan ere orain EGUNKARIAren izenburuek zentzu honetan edo horretan ez dute interesik, interes duena informazioari buruzko azalpena eta berrien gaineko manipulazio gogor bat da, eta izenburuei beste beldur dio delako Maud baten aurpegi mingots eta haserretuari; zuzenbidez eta elizaz emazte izateaz gaindi, harekin lau haur bait ditu. Ez al zara konturatu nola «gaztetxo baten gisan pozik», kasi lasai —eta gaineratu behar dut: benetan galai— Katharinarekin pare bat aldiz dantzan egin zuen eta nola ahaleginak egiten zituen etxera eraman ahal izateko, eta nola gaztetxo baten gisan, ilusiorik gabe geratu zen Katharinak kotxea erosi zuenean? Hori zen berak behar zuena, bere bihotzak antsika bilatzen zuena, Katharina bezalako gauzatxo polit bat, ez kaskarina eta bai —nola deritzazue horri?— maitagarria, serioa eta benaz gaztea, eta bera konturatzen ere ez zen neurrian ederra. Ez al du inoiz zure gizonezko bihotz hori poztu?

Bai, hala zen: bere gizonezko bihotza ere poztu zuen, eta aitortu ere egin zuen, eta gainera aitortu zuen atsegin baino askoz, askoz gehiago zuela eta berak, Trudek bazekiela, denek, ez bakarrik gizonezkoek, inoiz izan ohi dutela halako desio bat, norbait besoetan hartzeko edo gehiagotarako, baina Katharina ez, bazegoen han berari sekula, sekula jaun bisitari izaten utziko ez zion zerbait, eta faun bisitari izatea zerbait horrek eragotzi zion, bai, ezinezko egin zion, edo hobeto esan: halako asmorik ere izan ez bazuen, ez zen izan, eta Trudek bazekien zer esan nahi zuen, berarekiko errespetoa eta berari, Truderi, zor zion begirunea, baizik Katharinari ziona; bai, errespetoa, kasik jaiera, gehiago, bai mila deabru, haren errugabetasunaren aurrrean zuen maitasunezko jaiera... eta errugabetasuna baino gehiago, ez zuen horretarako hitz egokirik aurkitzen. Agian Katharinaren mazaltasun harrigarria, maitatarria zen eta —nahiz bera Katharinaren aldean hamabost urte zaharrago izan eta Jainkoak zekien bizitzan zertzuk lortu zituen— nola Katharinak bere bizitza zarpaildua hartu, antolatu eta eratu zuen; honek eragotzi zion, gisa hor