JESU-KRISTOREN EBANJELIO SAINDUA
MATHIUREN ARABERA

I. KAP.

        1. Jesu-Kristo, Dabiden semearen, Abrahamen semearen ethorkiaren liburua.

        2. Abrahamek Isaak izan zuen seme, Isaakek berriz Jakob, Jakobek Juda eta haren anaiak;

        3. Judak berriz, Thamarren ganik izan zituen Phares eta Zara. Pharesek izan zuen Efron, Efronek Aram.

        4. Aramek izan zuen Aminadab, Aminadabek aldiz Naason, Naasonek Salmon.

        5. Salmonek berriz, Errahaben ganik izan zuen Booz, Boozek berriz Obed Erruthen ganik, Obedek Jese, eta Jesek Dabid erregea;

        6. Dabid erregeak aldiz Salomon Uriasen emazte izatu zenaren ganik.

        7. Salomonek berriz, izatu zuen Erroboam, Erroboamek berriz Abias, Abiasek Asa.

        8. Asak aldiz izan zuen Josafat, Josafatek berriz Joram, Joramek Ozias.

        9. Oziasek berriz, izan zuen Joatham, Joathamek berriz Akaz, Akazek Ezekias.

        10. Ezekiasek berriz, izan zuen Manase, Manasek berriz Amon, Amonek Josias.

        11. Josiasek berriz, izan zituen Jekonias eta haren anaiak Babilonarako desherripen irian.

        12. Eta Babilonarako desherripenaren ondoan, Jekoniasek izan zuen Salathiel, Salathielek berriz Zorobabel.

        13. Zorobabelek aldiz izan zuen Abiud, Abiudek berriz Eliazim, Eliazimek Azor.

        14. Azorrek berriz, izan zuen Sadok, Sadokek berriz Akim, Akitnek Eliud.

        15. Eliudek aldiz izan zuen Eleazar, Eleazarrek berriz Mathan, Mathanek Jakob.

        16. Jakobek berriz, izan zuen Josep, Mariaren senharra, Maria ganik sorthu baitzen Jesus, Kristo deitzen dena.

        17. Gizaldi guziak beraz Abrahamen ganik Dabid ganaraino dire hamalau gizaldi, eta Dabiden ganik Babilonarako desherripeneraino hamalau gizaldi, eta Babilonarako desherripenetik Kristo ganaraino hamalau gizaldi.

        18. Kristoren sortzea berriz, hunela izan zen: Maria, haren ama, Josepekin hitzemana zelarik, elkharganatu ziren aitzinetik aurkhitu zen Izpiritu saindua ganik sabelean haurdun.

        19. Bada, nola Josep haren senharra, gizon prestua baitzen, eta ez baitzioen laidorik eman nahi, ixilik igorri nahi izan zuen.

        20. Bainan holako gogoetak zerabilzkalarik, hara Jaunaren aingerua agertu zitzaioela ametsetan, erraten zioelarik: Josep, Dabiden semea, ez lotsa zure emaztetzat hartzera Maria, ezen hunen baithan sorthua dena Izpiritu saindua ganikakoa da.

        21. Aldiz, erdiko da seme batez eta zuk izenez deithuko duzu Jesus, hura da ezen bere populua atheratuko duena bere bekhatuetarik.

        22. Bada, hau guzia egin izan da, bethe zadien Jaunaz errana izan zena profetaren ahoz:

        23. Huna birjina batek sabelean izanen duela seme bat, eta erdiko dela, eta haurrari emanen diotela izena Emanuel, hori erran nahi baita, Jainkoa gurekin.

        24. Josepek aldiz, lotarik atzarri ondoan, egin zuen Jaunaren aingeruak manatu zioen bezala, eta bere ganat hartu zuen bere emaztea.

        25. Eta etzuen ezagutua erdi zenean bere seme lehen-sorthuaz, zeinari Josepek eman baitzioen izentzat Jesus.

II. KAP.

        1. Nola beraz Jesus sorthua baitzen Bethlehem Judakoan, Herodes erregearen egunetan, hara Mago batzu ethorri zirela iguzkialdetik Jerusalemera,

        2. Ziotelarik: Non da Juduen errege sorthu dena? ezen iguzkialdean ikhusi izan dugu haren izarra eta haren adoratzera gathortzi.

        3. Bada, hori aditzearekin, asaldutan sarthu zen Herodes erregea, eta Jerusaleme guzia harekin batean.

        4. Eta bilarazirik aphezen buruzagiak eta populuaren Iskribauak, galdeka zagokioten hean non sortzekoa zen Kristo.

        5. Hekiek berriz, erran zioten: Bethlehem Judakoan, alabainan hau da profetak iskribatua:

        6. Eta hi, Bethlehem, Judako lurra, ez haiz segur xumeena Judako lehenbizikoen artean, ezen hire baitharik duk ilkhiren Israelgo ene populuari hotsemanen dioena.

        7. Orduan Magoak ixilik deithurik, Herodes ardurarekin argitu zen hekien baithan zer mugaz agertu zitzaioten izarra.

        8. Eta Bethlehemera igortzen zituelarik, erran zioten: Zoazte, eta ardurarekin galda zazue haurraz; eta aurkhitu dukezuenean, gaztia dizadazue, nathorren ni ere haren adoratzera.

        9. Entzun ondoan errege, bideari lothu ziren; eta hara iguzkialdean ikhusi izan zuten izarra, aitzinean zihoakiotela, heldurik bara zadien arteo haurra zagoen tokiaren gainean.

        10. Bada ikhusi zutenean izarra, bozkario handiz ziren boztu;

        11. Eta etxean sarthurik, aurkhitu zuten haurra bere ama Mariarekin, eta lurrerat eroriz adoratu izan zuten; eta beren kutxak idekirik, emaitzetan eskaini ziozkaten urhea, isentsua eta mirra.

        12. Eta lotan izanik Herodesen gana ez bihurtzeko mezua, bertze bide batetarik itzuli ziren herri alde.

        13. Gibelerat itzuli zirenean, hara Jaunaren aingeru bat Josepi lotan agertu zitzaioela erraten zioelarik: Jaiki zaite, har zatzu haurra eta bere ama, ihes egizu Egiptora, eta zaude han nik erran arteo; ezen gerthatzera doha Herodes ibiliko dela haurraren ondoan hura galdu beharrez.

        14. Jaikirik, Josepek gabaz hartu zituen haurra eta bere ama, eta Egiptorat aldaratu zen.

        15. Eta Herodes hil arteo, han egotu zen, bethe zadien Jaunak profetaren ahoz erran zuena: Egiptotik deithu izan dut ene semea.

        16. Orduan Herodesek ikhustenez jokhatua zela Magoez, hasarre gaitzean sarthu zen, eta igorri zuen Bethlehemen eta hango inguru guzietan ziren bi urthetarik beheitirako haur guzien hiltzera, Magoen ganik argitu zen mugaren arabera.

        17. Orduan bethe zen Jeremias profetaren arartekoz errana izan zena:

        18. Deihadar bat entzuna izan da Erraman, marraska eta orrobia hainitz, Errakel marraskaz bere umeen gainean, eta gozakaririk ez du nahi izan, gehiago zeren ez diren.

        19. Herodes hil ondoan bada, hara Jaunaren aingerua Josepi agertu zitzaioela Egipton, lo zagoelarik;

        20. Eta erran zioen: Jaiki zaite, har zatzu haurra eta bere ama eta bihur zaite Israelgo lurrera, hilak dire ezen haurraren biziaren ondoan zabiltzanak.

        21. Jaiki zen Josep, hartu zituen haurra eta ama, eta ethorri zen Israelgo lurrera.

        22. Aditurik ordean Arkelao zela errege Judean, bere aita Herodesen orde, beldur izan zen harat goateko, eta lotan mezu izanik, Galileako aurkhintzetara bildu zen.

        23. Eta goanik, Nazareth deitzen den hiri batean egin zuen bere egoitza, bethe zadien profeten arartekoz errana izan zena: Deithuko dute Nazaretharra.

III. KAP.

        1. Bada, orduko egunetan Joanes Baptista ethorri zen Judeako mortuan erantzunez

        2. Eta erranez: Egizkitzue urrikizko eginkariak, hurbildua da ezen zeruetako erresuma.

        3. Hura zen ezik aiphatua Isaias profetaz, erraten zuenean: Mortuan oihuz dagoenaren mintzoa: Aphain zazue Jaunaren bidea, xuxen zatzue haren bidexkak.

        4. Bada, Joanesek zuen soinekoa kamelu ilez, eta larruzko uhal bat gerrian; aldiz haren janharia zen xartalaz eta oihanetako eztiz.

        5. Orduan haren ganat ilkhitzen ziren Jerusaleme guzia, Judea eta Jordane inguruak oro;

        6. Eta beren bekhatuen aithorra egiten zutelarik, haren eskutik bathaiatuak ziren Jordanean.

        7. Bainan ikhusirik Farisauetarik eta Saduzearretarik hainitz bathaiora ethortzen, erran zioten: Suge arraza, nork erakhutsi darotzuete, jaustera dihoan hasarreari ihes egiten?

        8. Athera zatzue beraz urrikizko eginkari behar-bezalakoak.

        9. Eta berauzue zuen baithan egitetik: Abraham dugu aita. Ezen nik derratzuet, gai dela Jainkoa harri horietarik beretarik ere umeak Abrahami sorrarazteko.

        10. Ezen jadanik haizkora arbolaren erroan ezarria da. Bada, edozein arbola fruitu onik ez, dakharrena, ebakia eta surat arthikia izanen da.

        11. Nik behintzat uraz bathaiatzen zaituztet, sar zaitezten urrikitan; bainan ene ondotik ethortzekoa dena, ni baino ahaldunago da, eta ni ez naiz haren oinetakoen erabiltzeko ere; harek bathaiaturen zaituztete Izpiritu sainduaz eta suaz.

        12. Eskuan daduka bere bahea eta xahuturen du bere larraina, selharura bilduren du bere bihia; lastoak aldiz ezin iraungizko suan erreren ditu.

        13. Orduan Jesus Galileatik Jordanera ethorri zen Joanesen gana, haren eskutik bathaiatua izatera.

        14. Joanesek ordean gibelatzen zuen, zioelarik: Ni behar naiz zutaz izan bathaiatua, eta zu zare ene ganat ethortzen?

        15. Jesusek aldiz ihardestean erran zaroen: Zaude oraiko huntan; ezen egoki da guk zuzen den guzia hunela bethe dezagun. Orduan Joanesek etzioen gehiago iharduki.

        16. Bada, bathaiatu-eta, Jesus berehala ilkhi zen uretik; eta hara zeruak zabaldu zitzaizkoela, eta Jainkoaren Izpiritua usoaren itxuran jausten ikhusi zuen, eta bere gainera ethortzen.

        17. Eta hara zerutikako mintzo bat, zerrana: Hau da ene seme maitea, zeinaren baithan ni bainaiz lakhet.

IV. KAP.

        1. Orduan Izpirituak mortura eraman zuen Jesus, debruaz tentatua izateko.

        2. Eta berrogoi gau-egunez barur egin zuenean, gosetu zen gero.

        3. Eta tentatzaileak, hurbildurik erran zioen: Zu balin bazare Jainkoaren semea, errazu ogi bilhaka ditezen harri horiek.

        4. Jesusek ihardestean erran zioen: Iskribatua duk: Gizona ez da bakharrik ogiz bizi, bainan Jainkoaren ahotikako hitz guziz.

        5. Orduan debruak eraman zuen hiri saindura; tenploaren kaskoan ezarri zuen,

        6. Eta erran zion Jainkoaren semea balin bazare, beheiti arthikazu zure burua. Iskribatua da ezen, bere aingeruei eman zaituela gomendioz, eta beren eskuetan ekharriren zaituztela, oinaz jo ez dezazun harria.

        7. Jesusek ihardetsi zioen: Hau ere iskribatua duk: Zure Jainko Jauna ez duzu frogapenez behartuko.

        8. Debruak eraman zuen berriz mendi guziz gora batera, eta erakhutsi ziozkan lurreko erresuma guziak eta hekien ospea,

        9. Eta erran zioen: Emanen darozkitzut horiek oro, baldin lurrerat eroriz adoratzen banauzu.

        10. Orduan Jesusek erran zioen: Hoakit, Satan; iskribatua duk ezen: Adoraturen duzu zure Jainko Jauna, bai-eta hura bakharrik duzu zerbitzaturen.

        11. Orduan utzi zuen debruak; eta hara aingeruak hurbildu zitzaizkoela eta zerbitzatzen zutela.

        12. Bada, Jesusek aditurik, preso hartu zutela Joanes, baztertu zen Galileara;

        13. Eta Nazaretheko hiria utzirik, goan zen eta Kapharnaum itsas-bazterrekoan egin zuen bere egoitza, Zabulongo eta Nefthaliko mugan,

        14. Bethe zadientzat Isaias profetaren ahoz erran izan zena

        15. Zabulonen lurra eta Nefthaliren lurra, itsasorako bidea, Jordanez haindian, jendaien Galilea;

        16. Ilhunbeetan zatzan populuak ikhusi du argi handi bat, eta herioaren itzaleko ephaitzetan jarriak zaudezenei ilkhi zaiote argia.

        17. Ordutik Jesus abiatu zen erantzuten eta erraten: Egizkitzue urrikizko eginkariak, hurbil da ezen zeruko erresuma.

        18. Bada, Galileako itsas-bazterraz zihoalarik, Jesusek ikhusi zituen bi haurride, Simon, Piarres deitzen dena, eta Andres haren anaia, itsasora sare arthikitzen hari zirela (ezen arrantzariak ziren);

        19. Eta erran zaroeten: Zatozte ene ondotik, eta nik eginen dut gizon arrantzari bilhakaturen zaretela.

        20. Eta hekiek berehala, sareak utzirik, jarraiki zitzaizkon.

        21. Eta handik aitzinago goanik ikhusi zituen bertze bi haurride Jakobe Zebedeorena eta Joanes haren anaia, untzi batean beren aita Zebedeorekin zare antolatzen hari zirela, eta deithu zituen.

        22. Hekiek ere ordu berean, utzirik sareak eta aita, ondotik jarraiki zitzaizkon.

        23. Eta Jesusek inguratzen zuen Galilea guzia, hango sinagogetan irakhatsiz, erantzunez zeruko erresumaren ebanjelioa, eta populuan gaitz eta eritasun guziak sendatuz.

        24. Eta Siria guzira goan zen haren omena, eta ekharri ziozkaten zerbait eritasun zutenak oro, edozein gaitz eta oinhazez hartuak zirenak, debrudunak, ilhargi-joak eta alderdikatuak, eta sendatu zituen.

        25. Eta oste handiak jarraiki zitzaizkon Galileatik, Dekapolisatik, Jerusalemetik, Judeatik eta Jordanez hainditik.

V. KAP.

        1. Bada, Jesusek ikhustenez halako osteak, mendira igan zen, eta jarri zenean, hurbildu zitzaizkon bere dizipuluak;

        2. Eta ideki zuen ahoa, eta irakhasten zituen, zioelarik:

        3. Dohatsu izpirituz direnak behar, zeren hekiena baita zeruetako erresuma.

        4. Dohatsu emeak, zeren lurraz baitire gozaturen.

        5. Dohatsu nigar egiten dutenak, emanen baitzaiote gozakari.

        6. Dohatsu zuzenbidearen gosez eta egarriz daudezenak, aseak izanen baitire.

        7. Dohatsu urrikalkor direnak, zeren berek ere ardietsiren baitute urrikalmendu.

        8. Dohatsu bihotzez direnak garbi, hekiek ikhusiren baitute Jainkoa.

        9. Dohatsu baketiarrak, zeren Jainkoaren ume izanen baitire deithuak.

        10. Dohatsu jazarpenak zuzenaren gatik egartzen dituztenak, zeren hekiena baita zeruetako erresuma.

        11. Dohatsu zarete izanen, ahapaldika hariko zarozkitzuetenean, eta jazarrika erabiliren zaituztenean, eta ene gatik zernahi gaizki gezurrez erauntsiko dutenean zuen kontra.

        12. Boz zaitezte eta jauz zaitezte, zeren nasaia baitago zuen saria zeruetan; alabainan holakoak jasan dituzte zuen aitzinean izatu diren profetek.

        13. Zuek zarete lurreko gatza. Baldin gezatzera heldu balitz gatza, zertaz hura gazi? Deusetako ez laite gehiago, baizik-ere kanporat arthikia eta gizonez oinkatua izateko.

        14. Zuek zarete munduko argia; ezin itzal daiteke mendi gainean jarria den hiria.

        15. Kriselu bat ere ez da bizten eta gaitzeruaren azpian ematen, bainan bai ganderailuaren gainean, etxean diren guziei egin diozoten argi.

        16. Horrela argi beza zuen argiak gizonen aitzinean, ikhus detzazten zuen eginkari onak eta ospe diozoten bihur zuen Aita zeruetan denari.

        17. Ez uste izan legearen eta profeten ezeztatzera naizela ethorri; ez naiz ethorri ezeztatzera, bai ordean bethetzera.

        18. Ezen nik derratzuet egiaz, zeru-lurrak iragan arteraino, iota bakhar bat edo tilet bat ez dela legetik galduren, guziak bethe ditezen arteo.

        19. Nork-ere beraz manamendu horietarik xumeena baitu hautsiren eta halako irakhaspena gizonei baitiote emanen, haina zeruetako erresuman xumeena deithuren da; aldiz nork-ere eginen eta irakhatsiren baititu, haina izanen da zeruetako erresuman handi deithua.

        20. Ezen nik derratzuet, etzaretela zeruetako erresuman sarthuren, baldinetaria zuen zuzentasunak Iskribau eta Farisauena gainditzen ez badu.

        21. Entzun duzue lehengo zaharrei errana: Ez duzu hilen; eta hiltzailea juiamenduaren jasankizun izanen dela.

        22. Nik derratzuet ordean, bere anaiari sumintzen zaion edozein, juiamenduaren jasankizun dela; nork-ere berriz, anaiari erranen baitio, raca, haina biltzarraren meneko izanen dela; zeinak aldiz erranen baitu, erhoa, haina ifernuko suaren jasankizun dela.

        23. Baldin beraz eskaintza bat aldarera ekhartzen baduzu, eta han orhoitu bazare zure anaiak baduela zerbait zure kontra,

        24. Han utzazu zure eskaintza aldarearen aitzinean, eta zure anaiari lehenik zoazkio baketzera, eta orduan ethorririk eginen duzu zure eskaintza.

        25. Lasier antola zaite zure partidarekin, harekin bidean zareno, beldurrez-eta juiearen eskuetara eman zaitzan partidak, eta juieak bere zerbitzariari, eta sar zetzazten preso.

        26. Egiaz derratzut, handik etzarela ilkhiren, non ez duzun azken arditeraino bihurtzen.

        27. Entzun duzue, zaharrei erran izan zaiotela: Bertzeren emaztearekin ez khutsa.

        28. Nik derratzuet, berriz: Nork-ere emaztekia baituke haren irritsarekin ikhusi, ordukoz harekin khutsatua dela bihotzez.

        29. Baldinetaria zure begi eskuinekoa zure behaztopagarri bada, iragaz eta zure ganik urrun arthikazu; hobe da alabainan zure menbroetarik bat dadien gal, ezenez-eta gorphutza oro dadien ifernuetarat arthik.

        30. Eta baldin zure esku eskuina bada zure behaztoparazteko, ebak eta arthikazu zure ganik, hobe da ezen zure menbroetarik bat dadien gal, ezenez gorphutza oro ifernura dadien goan.

        31. Hau ere errana izan da: Edozeinek utz dezan bere emaztea, eman biozo uzten duelako ageria.

        32. Nik derratzuet, bada: Edozeinek utz dezan bere emaztea, lekhat bertzeekin khutsatu delakoz, berak khutsarazten duela, eta utzia hartzen duenak, bere burua khutsatzen duela.

        33. Entzun duzue oraino zaharrei errana izan dela: Zure zinik hautsiren ez duzu, bainan Jaunari zure zinak bihurturen diozkatzu.

        34. Bada, nik derratzuet: Zinik ez egin batere, ez zeruaz, hura baita Jainkoaren jarlekhua;

        35. Ez lurraz, hura baita haren oinpetako alkhia; ez Jerusalemez, hura baita errege handiaren hiria;

        36. Eta zure buruaz ere ez duzu zin eginen, zeren ez baitzare, ile bakhar baten xuri edo beltx eragiteko.

        37. Bainan hau izan bedi zure hizkuntza: Hola da, hola da; ez, ez; horietaz gainerakorik dena, ordean, gaizkitikakoa da.

        38. Entzun duzue errana izan dela: Begia begiaren, hortza hortzaren.

        39. Nik derratzuet aldiz, ez bihurtzeko gaizkiari; bainan norbaitek jotzen bazaitu eskuineko mathelan, itzul biozozu bertzea ere;

        40. Eta zurekin hauzitan hari, eta soina eraman nahi darotzunari utz biozozu kapa ere;

        41. Eta norbaitek behartzen bazaitu mila urhatsen egitera, zoaz harekin bertze bi mila ere.

        42. Eskatzen darotzunari emozu, eta ez gibelerat igor zure ganik mailegatu nahiz heldu dena.

        43. Entzun duzue errana izan dela: Onhetsazu zure laguna eta gaitzets zure etsaia.

        44. Nik derratzuet, berriz: Onirizkotan iduk zatzue zuen etsaiak, ongi egiozuete gaitzirizkotan zaduzkatenei, eta othoitz egizue zuei jazartzen darotzuetenentzat eta zuen beltzatzen hari direnentzat;

        45. Zuen Aita zeruetan denaren, prestuen eta gaixtoen gainera bere iguzkia atheratzen eta uria zuzenen eta makhurren gainera egiten duenaren ume izan zaiteztentzat.

        46. Alabainan maite zaituztetenak baditutzue maite, zer sari izanen duzue? zerga biltzaileek ere ez othe dute hori egiten?

        47. Eta zuen anaiei baizik ez badiozuete agur egiten, zer egiten duzue nornahik baino gehiago? paganoek ere ez othe dute horrenbat egiten?

        48. Izan zaitezte beraz perfet, zuen Aita zerukoa ere perfet den bezala.

VI. KAP.

        1. Berautzue gizonen aitzinean egitetik zuen eginkari onak, hekiez ikhusiak izatea gatik; haletan saririk ez dukezue zuen Aita zeruetan denaren baithan.

        2. Amoina egiten duzunean beraz, ez jo turuta zure aitzinean, itxura edertzaleek sinagogetan eta karriketan bezala, gizonez ohoratuak izatea gatik. Egiaz derratzuet, izana dute hekiek beren saria.

        3. Zuk ordean amoina egiten duzunean, zure esku ezkerrak ez beza jakin zer egiten duen eskuinak;

        4. Itzalekoa izan dadientzat zure amoina, eta zure Aita, itzalean dakhusanak, bihurturen darotzu.

        5. Eta othoitzean zaudeztenean, ez izan itxura eder egileak bezala, zeinek lakhet baitute sinagogetan eta karrika buruetan gelditurik othoitz egitea, gizonez izan ditezen ikhusiak: egiaz derratzuet nik, izena dute beren saria.

        6. Zuk ordean othoitz eginen duzunean, zure gelan sar zaite, eta athea hertsirik, gordean egiozu zure Aitari othoitz, eta zure Aita, gordean dakhusanak, bihurturen darotzu.

        7. Aldiz othoitz egiten duzuenean, ez hainitz eras, paganoek bezala; ezen hekiek uste dute erasia luzearen bidez direla entzuten.

        8. Ez bezaitezte beraz jar hekien khideko; alabainan zuen Aitak, zuek galdatu baino lehen badaki, zeren beharra duzuen.

        9. Zuek beraz huneletan eginen duzue othoitz: Gure Aita, zeruetan zarena, sainduki erabilia izan bedi zure izena.

        10. Bethor zure erresuma. Egin bedi zure nahia, zeruan bezala lurrean ere.

        11. Iguzu egun hazteko behar dugun ogia;

        12. Barkha guri gure zorrak, guk ere gure zorduruei barkhatzen daroeztegun bezala.

        13. Ez begaitzatzu tentazioneari utz; aitzitik gaizkiari itzur gaitzatzu. Halabiz.

        14. Alabainan gizonei barkhatzen badaroztetzue beren hobenak; zuei ere zuen Aita zerukoak barkhaturen darozkitzuete zuen bekhatuak.

        15. Aitzitik gizonei ez badiozuete barkhatzen, zuen Aitak ere zuen bekhatuak ez darozkitzuete barkhaturen.

        16. Barur egiten duzuenean, berriz, ez jar, itxuratiak bezala, begithartez ilhun; ezen beren begitharteak gaizten dituzte, barur jasaiten agertzea gatik gizonen aitzinean. Egiaz derratzuet nik, berekin dutela beren saria.

        17. Zuk ordean, barura daramazunean, gantzu zazu zure burua eta garbi begithartea,

        18. Etzaitezen gizonei ager barurik zarela, bainan bai zure Aita, toki gordean ere denari; eta zure Aita, gordean dakhusanak, bihurturen darotzu.

        19. Ontasun moltzatzen ez eraunts lurrean, hemen herdoila eta biphia jaten hari baitire, eta ohoinak zilhatzen eta ebasten.

        20. Bainan zeruan egizkitzue zuen ontasun murruak, han ez baitute herdoilak, ez biphiak jaten, ez-eta ohoinek zilhatzen eta ebasten.

        21. Ezen non-ere baita zure ontasuntzea, han da zure bihotza ere.

        22. Zure begia da zure gorphutzaren aria. Lainoa badaite zure begia, argia dace zure gorphutz guzia.

        23. Aitzitik zure begia gaitza badaite, beltza daite zure gorphutz guzia. Baldin beraz zure baithan den argia ilhunbea daite, ilhunbeak berak zenbatekoak ez daizte

        24. Nihork ezin detzazke bi nausi zerbitza; alabainan edo bat izanen du higuin eta bertzea maite, edo jasanen du bat, eta bertzea arbuiatuko. Ezin zerbitza detzazketzue Jainkoa eta dirua.

        25. Hargatik nik derratzuet: Bizitzeko zer janen, ez-eta larrua zertaz estaliko duzuen ez izan grinatsu: Alabainan ez othe da bizia jana baino gehiago, eta gorphutza, jauntzia baino?

        26. Ikhusatzue zeruko hegastinak, ez baitute eraiten, ez uztatzen, ez-etare selharuetara biltzen; eta zuen Aita zerukoak hazten ditu. Zuek ez othe zarete hainitzez hekiek baino gehiago?

        27. Zuetarik berriz, zein da bere adin, guziekin bere irazkiari beso bat iratxik diozokeenik?

        28. Eta zuen jauntziaz, zeren zarete grinati? Bazterretako liliei zaudezkiote begira, nola diren handitzen; ez dire bada ez lanean, ez iruten hari.

        29. Eta nik derratzuet, Salomon ere etzela bere ospe guziaren erdian horietarik bat bezala jauntzia.

        30. Baldin beraz Jainkoak honela jaunzten badu bazterretako belhar bat, egun dena eta bihar labera arthikia, zenbatenaz hobeki eginen zaituztete zuek, oi sinheste aphurreko umeak!

        31. Ez beraz grinarik har, derrazuelarik: Zer janen dugu, edo zer edanen, edo zer jauntziko?

        32. Paganoak dire ezen horien ondoan dabiltzanak. Alabainan zuen Aitak badaki horien ororen beharretan zaretela.

        33. Bilha zazue beraz lehenbizikorik Jainkoaren erresuma eta haren alderako zintasuna; eta bertze horiek oro iratxikiren zarozkitzuete populu.

        34. Ez izan beraz biharkoaz khexu; ezen biharko egunak izanen du bere grina, eta egun bakhotxak aski du bere gaitza.

VII. KAP.

        1. Ez juia, etzaitezten izan juiatuak.

        2. Ezen ekharri duzuen juiamendu beraz izanen zarete juiatuak; eta zer neurriz ere neurtu baitukezue, hartaz neurtuak zareteke.

        3. Noletan berriz, zure anaiaren begian ohartzen zare phitsari, eta zurean Ikhusten ez duzu laza?

        4. Edo nolaz diozu zure anaiari: Utz nezazu khen dizazudan begitik phits bat, eta hara laz bat dagoela zurean?

        5. Axalez ederra, khen zazu lehenik zure begitik laza, eta orduan abiatuko zare zure anaiaren begitik phitsaren khentzen.

        6. Saindu den gauza ez eman zakhurrei, eta urdeei zuen perlak aitzinera ez arthik; beldurrez-eta ostika detzazten, eta bihurturik, zeronek phorroka.

        7. Galda zazue, eta emanen zaitzue; bilha zazue, eta aurkhituren duzue; jo zazue eta idekiren zaitzue.

        8. Alabainan edozeinek galda dezan, izanen du; eta bilhatzen duenak aurkhitzen; eta joileari idekiren zaio.

        9. Zein da zuetan gizona, bere semeak galda baliozo ogia, harria eskain liozokeena?

        10. Edo arraina galda baliozo, eskain othe liozoke sugea?

        11. Zuek beraz, gaixtoak izan-eta, balin badakizue gauza onen ematen zuen haurrei; zenbatenaz ere hobeki zuen Aita zeruetan denak, onak emanen daroezte galdez dagozkiotenei!

        12. Zer-ere beraz nahi baituzue zeronei egin dezazueten gizonek, hura egiozuete zeronek hekiei; ezen hortan dauntza legea eta profetak.

        13. Athe hertsitik sar zaitezte; zabala da ezen athea, eta nasaia bidea, galpenerat daramana, eta hainitzak dire hartarik sartzen.

        14. Ala hertxia baita athea, ala meharra bidea bizitzera daramana, eta gutiak hura aurkhitzen dutenak!

        15. Begira zaitezte gezurrezko profetetarik zeinak heldu baitzaizkitzuete ardi larruz jauntzirik; barnean otso harrapariak dire ordean.

        16. Beren fruituetarik ditutzue ezaguturen. Elhorrietarik biltzen othe dire mahatsak, edo lapharretarik pikoak?

        17. Horreletan, arbola onak fruitu ona dakhar; aldiz arbola tzarrak, tzarra dakhar.

        18. Arbola onak ez dakharke fruitu gaixtorik, ez-eta arbola tzarrak ere fruitu onik.

        19. Edozein arbola fruitu ona ematen ez duena, ebakia eta surat arthikia izanen da.

        20. Beren fruituetarik ezaguturen ditutzue beraz.

        21. Niri, Jauna, Jauna, erraten darotan edozein ez da zeruetako erresuman sarthuren; bainan ene Aita zeruetan denaren nahia egiten duena, haina da sarthuren zeruetako erresuman.

        22. Askok erranen darotade egun hartan: Jauna, Jauna, guk ez othe dugu zure izenean profetisatu, eta zure izenean debruak iraizi, eta zure izenean asko sendagaila egin?

        23. Eta nik orduan erranen daroet goraki: Egundaino etzaituztet ezagutu zuek; urrun zaitezte ni ganik, tzarkeria orhatzaileak.

        24. Edozeinek beraz adi eta bethe detzan ene hitz haukiek, haina, harriaren gainean bere etxea jarri duen gizon gurbilaren khide eginen dute.

        25. Eta jautsi da uria, eta ethorri dire uharrak, jauzi dire haizeak eta jo dute etxe hura, eta ez da erori, zeren harriaren gainean baitzen asentatua.

        26. Eta edozeinek adi detzan ene solas haukiek eta bethe ez, haina izanen da, gizon zoro, legarraren gainean etxea egiten duenaren iduriko.

        27. Eta jautsi da uria, eta ethorri dire uharrak, jauzi dire haizeak eta jo dute etxe hura, eta goan da lurrera, eta gaitza izan da haren leherpena.

        28. Eta egin zen, Jesusek akhabatu zituenean solas horiek, osteak espantatuak zaudezela haren irakhasmenaren gainean.

        29. Ezik irakhasten hari zitzaien esku duena bezala, eta ez hekien Iskribau eta Farisauen arara.

VIII. KAP.

        1. Gero, menditik jautsi zenean, oste handiak jarraiki zitzaizkon ondotik;

        2. Eta hara legentsu bat ethorri zela, eta adoratzen zuen Jesus, zerralarik: Jauna, zuk nahi baduzu, garbi nezakezu.

        3. Eta eskua hedatuz, Jesusek ukitu zuen, zioelarik: Nahi dut, xahu bezedi. Eta han berean garbitu zen haren legena.

        4. Eta hari erran zaroen Jesusek: Berautzu nihori ez derrozun; bainan zoaz, ager zaite aphezari, eta eskaintazu Moisesek manatu eskaintza, lekhukotasunetan dakioten izan.

        5. Jesus sarthu zenean, berriz, Kapharnaumen, Ehuntari bat hurbildu zitzaioen othoizka

        6. Eta erranez: Jauna, ene muthila etxean da ohatua paralitiko, eta oinhazeak ematen dio gogorki.

        7. Jesusek erran zioen: Ethorriren naiz ni, eta sendaturen dut.

        8. Eta Ehuntariak ihardetsi zuen: Jauna, zu ene etxera sartzeko, ez naiz din; bainan bakharrik hitz bat errazu eta ene sehia sendatua daite.

        9. Ezen ni ere gizon bat naiz bertzeen manukoa, soldadoak ene azpiko ditudana; eta erraten diot bati: Habil, eta badoha; eta bertze bati: Haugi, eta heldu da; eta ene muthilari: Egizak hori, eta egiten du.

        10. Bada, Jesusek aditzean ederresten zuen, eta ondotik zituenei erran zaroten: Egiaz derratzuet, hunenbateko sinhesterik ez dut Israelen aurkhitu.

        11. Nik derratzuet oraino hainitzak direla iguzki haizetik eta mendebaletik ethorriko, eta Abrahamekin, Isaakekin eta Jakobekin jarriko direla zeruetako erresuman;

        12. Aldiz erresumako umeak kanpoko ilhunbeetara izanen dire arthikiak; han izanen baitire marraskak eta hortz karraskak.

        13. Orduan Jesusek erran zioen Ehuntariari: Zoaz, eta sinhetsi bezala egin bekizu. Eta ordu berean sendatua zen muthila.

        14. Eta Piarresen etxera goan, eta Jesusek ikhusi zuen haren amaginarreba etzana eta sukharrez erretzen.

        15. Ukitu zioen eskua eta sukharrak utzi zuen, eta jaikirik abiatu zen hekien zerbitzatzen.

        16. Arratsa egin zenean, berriz, Jesusi erakharri ziozkaten debrudun asko; eta hitzaz khentzen zituen gaixtoak, eta sendatu zituen gaizdun guziak,

        17. Bethe zadientzat Isaias profetaren ahoz errana: Berak hartu ditu gure gaitzak, eta jasan gure eritasunak.

        18. Bada, Jesusek oste handiak ikhustenez bere inguruan, manatu zuen eraman zezaten uraz haindira.

        19. Eta hurbildurik, iskribau batek erran zaroen: Nausia, nora-nahi goan zadien, jarraikiren natzaitzu.

        20. Eta Jesusek ihardetsi zioen: Hazeriek badituzte zilhoak, eta zeruko hegastinek ohantzeak; gizonaren Semeak ez du ordean non etzan burua.

        21. Berriz, bere dizipuluetarik bertze batek erran zioen: Jauna, utz nezazu nohan lehenik, eta ehortz dezadan ene aita.

        22. Bainan Jesusek ihardetsi zioen: Jarraik zakizkit niri eta hilak uzkitzu beren hilen ehorztera.

        23. Eta untzixkan sarthu zenean, jarraiki zitzaizkon bere dizipuluak.

        24. Eta hara itsasoa hasarre handitan jauzi zela; haletan non uhinez estalia baitzen untzixka; bera berriz, lo zagoen.

        25. Eta hurbildu zitzaizkon bere dizipuluak eta iratzarri zuten, ziotelarik: Begira gaitzatzu, Jauna, galtzen hari gare.

        26. Eta Jesusek ihardetsi zioten: Zertako zarete beldurti, sinheste aphurrekoak? Orduan jaikirik manatu zioten haizeei eta itsasoari, eta jabaldura handi bat egin zen.

        27. Eta ederresten zuten orok, zerratelarik: Nor da hau, haizeek eta itsasoak entzuten baitute?

        28. Uraz haindira heldu izan zenean Jerasatarren aurkhintzara, aitzinera goan zitzaizkon, hobietarik ilkhirik, bi debrudun hain gaitzak non ez baitzaitekeen nihor bide hartaz iragan.

        29. Eta hara oihu egin zutela, erranez: Jesus, Jainkoaren semea, zer da zure eta gure arteko? hunat heldu othe zare ordua baino lehen guri oinhaze ematera?

        30. Bada, hekietarik ez urrun, bazen urdalde handi bat alhan.

        31. Debruek berriz, Jesus othoizten zuten, erranez: Baldin hemendik iraizten bagaitutzu, urdalde hortara igor gaitzatzu.

        32. Eta ihardetsi zioten: Zoazte. Eta hekiek ilkhirik goan ziren urdeen barnera, eta hara urdalde guzia tarrapataka oldarrean goan zela itsasora; eta urean itho ziren guziak.

        33. Urdezainek aldiz ihes egin zuten; eta hirira goanik heldu zituzten berri horiek eta debrudunei gerthatu zitzaiotena.

        34. Eta hara hiri guzia Jesusi athera zitzaioela bidera; eta ikhusi zutenean, othoizten zuten goan zadien hekien eremuetarik.

IX. KAP.

        1. Eta untzixkara iganik, iragan zuen itsasoa eta ethorri zen bere hirira.

        2. Eta hara aitzinera ematen ziotela paralitiko bat ohean etzana. Jesusek ikhusirik hekien sinhestea eriari erran zioen: Ene haurra, egiozu bihotzari, ezen barkhatuak zaizkitzu zure bekhatuak.

        3. Eta hara Iskribauetarik zenbaitek beren baithan erraten zutela: Burhoa dio horrek.

        4. Bainan Jesusek ezagutu baitzituen hekien gogoetak, erran zuen: Zergatik asmatzen duzue gaizkia zuen bihotzetan?

        5. Zer da errexago, ala erratea: Barkhatuak zaizkitzu zure bekhatuak; ala erratea: Jaiki eta ibil zaite?

        6. Bada, jakin dezazuen, gizonaren Semeak baduela lurraren gainean bekhatuen bihurtzeko ahala, orduan erran zioen paralitikoari: Jaiki zaite, har zazu zure ohea, eta zoaz etxerat.

        7. Eta jaiki zen eta goan zen bere etxerat.

        8. Hori ikhusirik, osteak beldurtasunean sarthu ziren eta ospe bihurtzen zioten Jainkoari, holako indarra gizonei eman ziotenari.

        9. Handik goatean, Jesusek ikhusi zuen zerga bildegian jarria gizon bat Mathiu deitzen zena. Eta erran zaroen: Jarraik zakizkit. Eta jaiki zen, eta jarraiki zitzaioen.

        10. Eta Jesus etxe hartan mahainean jarria zagoelarik, gerthatu zen asko zergari eta lelo tzarreko gizon ethorririk jarri zirela Jesusekin eta haren dizipuluekin.

        11. Eta Farisauek ikhusirik, dizipuluei erraten zioten: Zergatik jaten du zuen nausiak zergariekin eta aiphu tzarreko gizonekin?

        12. Bainan Jesusek aditurik, erran zuen: Sendoek ez dute sendakin beharrik, bai ordean eri direnek.

        13. Zoazte beraz, eta ikhasazue zer derraken hitz hunek: Urrikalpena nahi dut eta ez sakrifizioa; ez naiz ezen prestuen deitzera ethorri, bainan bai bekhatoreen.

        14. Orduan Joanesen dizipuluak hurbildu zitzaizkon, zerratelarik: Nolaz gu eta Farisauak barurtzen gare maiz, eta zure dizipuluek aldiz ez dute barurik egiten?

        15. Eta Jesusek ihardetsi zioten: Nigarrez othe dagozke espos lagunak, esposa berekin duteno? Bainan ethorriko dire egunak, khenduko baitzaiote esposa, eta orduan eginen dute barur.

        16. Bada, aldagarri zaharrari nihork ez ahal dio oihal berrizko pedaxurik ematen, ezen aldagarriari khen liozoke bere betheko zathia, eta zilhoa areago egin laite.

        17. Arno berria ere ez da zahagi zaharretan ematen; bertzela lehertzen dire zahagiak, arnoa ixurtzen eta zahagiak galtzen. Bainan arno berria, zahagi berrietan ezartzen da, eta biak begiratzen dire.

        18. Horiek erraten ziozkatenean, hurbildu zen aitzindari bat, eta adoratzen zuen, zioelarik: Jauna, ene alaba oraixetan hil da; bainan zato, gainean ezarrozu eskua, eta biziko da.

        19. Eta xutiturik jarraiki zitzaioen, eta dizipuluak ere batean.

        20. Eta hara emazteki bat, hamabi urthe hartan odol galtze batek hestutzen zuena, hurbildu zitzaioen gibeletik eta ukitu zioen soinekoaren litsa.

        21. Ezen bere baithan egiten zuen: Uki badezaket hunen soinekoa bedere, sendatua naiteke.

        22. Eta itzulirik, Jesusek ikhusi eta erran zioen: Haurra, bihotzari egiozu, zure sinhesteak sendatu zaitu. Eta ordu beretik emaztekia sendatua gelditu zen.

        23. Bada, heldu zenean Jesus aitzindariaren etxera, eta ikhusi zituenean xirolariak eta oste bat harramantz handitan, erran zuen:

        24. Zoazte gibelerat, ezen neskatxa ez da hila, bainan lo dago. Eta irri egiten zioten.

        25. Eta ilkhiarazi zutenean jendea, sarthu zen, hartu zuen nexkaren eskua, eta jaiki zen haurra.

        26. Eta horren haroak jo zuen herrialde hura guzia.

        27. Eta Jesus bazihoalarik handik, jarraiki zitzaizkon bi itsu oihuka eta erranez: Dabiden semea, urrikal guri.

        28. Etxera heldu izan zenean, berriz, itsuak hurbildu zitzaizkon. Eta Jesusek erraten diote: Sinhesten duzue badudala zuen sendatzeko indarra? Ihardesten dute: Zinki, Jauna.

        29. Orduan ukitu ziozkaten begiak, zerralarik: Zuen sinhestearen arabera egin bekizue.

        30. Eta idekiak izan ziren hekien begiak. Eta Jesusek larderiarekin erran zaroten: Begira nihork jakin ez dezan.

        31. Hekiek ordean, ilkhirik, bazter hekietan orotan barraiatu zuten haren omena.

        32. Hekiek atheratu-eta, berriz, erakharri zioten gizon mutu bat, debruduna.

        33. Eta debrua khendu zitzaionean, mutua mintzatu zen; eta orok ederresten zuten, erranez: Egundaino holakorik ez da Israelen ikhusi.

        34. Aldiz Farisauek erraten zuten: Debruen buruzagiaren bidez iraizten ditu debruak.

        35. Eta Jesusek inguratzen zituen hiri eta herri guziak, hango sinagogetan irakhatsiz, zeruko erresumaren ebanjelioa erantzunez, gaitz eta eritasun guziak sendatuz.

        36. Bada, oste hekiek ikhustean, urrikaldu zen Jesus, ehoak zirelakoz eta bazterretan etzanak, artzainik ez duten ardiak iduri.

        37. Orduan erran zioten bere dizipuluei: Egiazki handia da uzta, aldiz langileak guti.

        38. Othoitzazue beraz uztaren nausia, bere uztara igor dezan langile.

X. KAP.

        1. Eta deithurik bere hamabi dizipuluak, esku eman zioten izpiritu lohien gainean, hekien iraizteko, eta edozein gaitz eta edozein eritasunen sendatzeko.

        2. Hamabi Apostoluen izenak berriz, haukiek dire: Lehenbizikoa: Simon, Piarres deitzen dena, eta Andres haren anaia;

        3. Jakobe Zebedeorena, eta Joanes haren anaia; Filipe eta Bartholome; Tomas eta Mathiu zerga biltzailea; Jakobe Alpheorena, eta Thadeo;

        4. Simon Kanaandarra; eta Judas Iskariot, zeinak saldu baitzuen Jauna.

        5. Jesusek igorri zituen horiek hamabiak, mezutzen zituelarik, erranez: Jendaien bidera ez goan, eta ez sar Samariarren hirietara;

        6. Aitzitik zoazte Israelgo etxeko ardi galduetara.

        7. Zoaztelarik, berriz, erantzun zazue erranez: Ala hurbildua baita zeruetako erresuma.

        8. Senda zatzue eriak, hilak bitz, legentsuak garbi, debruak iraiz; urrurik izana, urrurik emazue.

        9. Ez izan zuen gerrikoetan ez urhe, ez zilhar, ez diru;

        10. Ez bidean murtxilarik, ez-eta bi soineko, ez-eta oinetakorik, ez-etare makhilarik; ezen langileak merezi du hazkurria.

        11. Edozein hiri edo herritara sar zaitezten, galda zazue nor den han merezdunik, eta haren baithan zaudezte, goateko eguna arteo.

        12. Bada, etxe batean sartzean, agur egiozue, erranez: Bakea etxe huni.

        13. Eta merezdun balin bada etxe hura, zuen ganikako bakea haren gainera da jautsiren; ez balitz ordean merezdun, zuen ganikako bakea zuen ganat bihurturen da.

        14. Eta edozeinek etzaitzazten ostata eta ez detzan entzun zuen solasak, etxetik edo hiritik kanporakoan iharrosazue zuen oinetako herrautsa.

        15. Nik derratzuet egiaz, juiamenduko eguna Sodomarentzat eta Gomorharentzat jasan-errexagoa izanen dela hiri harentzat baino.

        16. Huna non igortzen zaituztedan hala nola ardiak otsoen erdira. Izan zaitezte beraz zuhur sugea bezala, eta laino nola usoa.

        17. Bainan zaudezte erne gizonen kontra; ezen eramanen zaituztete beren biltzarren aitzinera, azotaturen zaituztete beren sinagogetan,

        18. Eta buruzagien eta erregeen aitzinera eramanak izanen zarete ene gatik, hekiei eta jendaiei egiteko nitaz lekhukotasun.

        19. Bada, hekien eskuetara ezarriak izanen zaretenean, ez abia burutan erabiltzen nola edo zer erranen duzuen; ezen ordu berean emanen zaitzue zer erran.

        20. Alabainan etzarete zuek mintzo zaretenak, bainan zuen Aitaren Izpiritua da zuen baithan mintzo dena.

        21. Bada, hiltzera igorriko du anaiak bere anaia, aitak bere semea, eta haurrak jauziko zatzaizkote burhasoei eta heriotzez joko dituzte.

        22. Eta ene izena gatik orotaz izanen zarete gaitzetsiak: bainan zeinek-ere ihardukiren baitu bururaino, haina izanen da salbatua.

        23. Noiz-ere bada, gaizki erabiliak izanen baitzarete hiri huntan, ihes egizue bertzera. Egiaz derratzuet: Ez duzue Israelgo hirietako ingurua akhabaturen, gizonaren Semea ethorri baino lehen.

        24. Dizipulua ez da nausiaren gaineko, ez-eta sehia jaunaren.

        25. Dizipuluari aski behar zaio bere nausia bezala izatea, sehiari bere jauna bezala. Baldin etxeko buruzagia deithu badute Beelzebub, zenbatez hobeki haren etxekoak?

        26. Ez izan beraz hekien beldur. Ezen itzalean ez da deus agertuko ez denik, ez-eta gordean jakinen ez denik.

        27. Nik ilhunbean derrazuedana, errazue argitara; eta beharri xokhoan entzuna, etxe kaskotarik erantzun zazue.

        28. Gorphutza hiltzen dutenen, eta arima ezin hil dezaketenen beldur ez izan; bainan lehenago, gorphutz arimak ifernuan gal detzazketenentzat izan zaitezte beldurti.

        29. Bi etxe-xori ez othe dire bi arditetan saltzen: eta bada, hekietarik bat ez da lurrerat eroriko zuen Aitaren nahia gabe.

        30. Zuen buruko ileak ere, oro khondatuak dire.

        31. Ez beraz izan beldurrik; hainitz etxe-xorik baino gehiago duzue balio.

        32. Bada, nork-ere aithor bihurturen baitarot gizonen aitzinean, nik ere aithorturen dut hura ene Aita zeruetan denaren aitzinean.

        33. Aldiz nork-ere ni ukhaturen bainau gizonen aitzinean, nik ere ukhaturen dut hura ene Aita zeruetan denaren aitzinean.

        34. Ez uste izan lurrera bakearen ekhartzera naizela ethorri; ez bakearen, bainan ezpataren ekhartzera naiz ethorria.

        35. Ezen gizona bere aitaren ganik, alaba bere amaren ganik, erreina bere amaginarrebaren ganik bereztera ethorria naiz;

        36. Eta gizonak etsai bere etxekoak izanen ditu.

        37. Nork-ere bere aita edo ama ni baino maiteago baitu, hura ez da enetzat egoki; eta nork-ere nitaz gainetik maite baitu bere semea edo alaba, haina ez da enetzat egoki;

        38. Bere gurutzea harturik, ondotik ez darraitana, ez da enetzat egoki.

        39. Bere biziaren zaintzera hari denak, galduren du, eta bizia ene gatik galduko duenak, harek aurkhituren du.

        40. Zuek hartzen zaituztenek, ni naute hartzen, eta ni hartzen nautenek, ni bidali nauena du hartzen.

        41. Zeinak profeta bat, profeta delakoz baitu hartzen, hainak profeta saria izanen du; eta nork-ere prestu bat, prestu delakoz hartzen baitu, harek prestu saria du izanen.

        42. Eta edozeinek xumetto haukietarik bati ur hotz xorta bat bakharrik eman diozon ene dizipulu bati bezala; egiaz derratzuet nik, ez du galduko bere saria.

XI. KAP.

        1. Bere hamabi dizipuluak osoki argitu zituenean, Jesus goan zen handik, inguruetako hirietan irakhastera eta predikatzera.

        2. Bada, Joanesek presondegian aditurik Kristoren egintzak, bere bi dizipulu igorririk,

        3. Galdatu zioen: Zu zare ethortzekoa dena, ala bertzerik da igurikitzen duguna?

        4. Eta Jesusek ihardetsi zioten huneletan: Zoazte, errozue Joanesi zer aditu duzuen eta zer ikhusi:

        5. Itsuek ikhusten dute, mainguak badabiltza, legentsuak garbitzen dire, gorrek aditzen dute, hilak bizten dire, beharrei ebanjelioa erantzuten zaiote;

        6. Eta dohatsu ene ariaz gaizbiderik hartzen ez duena.

        7. Hekiek goan ondoan, Jesus abiatu zen populuari Joanesez mintzatzen: Zeren ikhustera ilkhi zarete mortura? haizeak derabilan khanabera baten?

        8. Bainan zeren ikhustera ilkhi zarete? guriki jauntzia den gizon baten? Errege etxetan daude guriki jaunzten direnak.

        9. Bainan zeren ikhusten izatu zarete bada? profeta baten? Bai, erraten darotzuet, profeta ere baino gehiago den baten.

        10. Hura da ezen haina zeintaz iskribatua izan baita: Huna non zure aitzinean igortzen dudan nik ene aingerua, zure bidea lehenik aphainduren duena.

        11. Erraten darotzuet egia, emaztekiaren umeen artean ez da jaiki Joanes Baptista baino handiagorik; eta halere zeruetako erresuman den xumeena hura baino handiago da.

        12. Bada, Joanes Baptistaren egunetarik hunat, zeruetako erresumak bortxatua nahi du izan, eta daramate borrokatzen direnek.

        13. Ezen Joanes agertu arteo, profeta guziek eta legeak ezagutarazi dute ethorkizuna;

        14. Eta ongi hartu nahi baduzue, hori da Elias ethortzekoa dena.

        15. Duenak beharri entzuteko, entzun beza.

        16. Bainan noren iduriko iduk detzazket oraiko gizonak? Iduri dute plazan dauden haur batzu, beren lagunei oihu egiten diotenak,

        17. Derratelarik: Xirola jo darotzuegu, eta etzarete dantzatu; deithore egin darotzuegu, eta etzarete nigarrez egotu.

        18. Alabainan ethorri da Joanes, etzuelarik ez jaten, ez edaten; eta derrate: Debrua du.

        19. Ethorri da gizonaren Semea, jaten duelarik eta edaten; eta derrate: Horra jale bat eta arno edale bat, zergari eta gizatzarren adiskidea. Bainan zuhurtziari bere umeek atheratu izan diote bere aithorra.

        20. Orduan, hiriei zeinen erdian egin izan baitzuen hanbat sendagaila, abiatu zitzaioten erantzukika, etzirelakoz urrikitan sarthu.

        21. Zorigaitz hiri, Korozain, zorigaitz hiri, Bethsaida; zeren Tirren eta Sidonen gerthatu izan balire zuen erdian egin diren sendagailak, aspaldi huntan zurdatzekin eta hauspean egin baitzituzketen urrikizko eginkariak.

        22. Hargatik derratzuet nik: Tirri eta Sidoni zuei baino eztikiago eginen zaiotela juiamenduko egunean.

        23. Eta hi, Kapharnaum, zeruraino iganen othe haiz? ifernuraino jautsiko haiz; zeren Sodomarren artean gerthatu izan balire hire erdian egin diren sendagailak, egungo eguneraino iraunen baitzuten menturaz.

        24. Hargatik derratzuet: Juiamenduko egunean hiri baino Sodomarren lurrari eztikiago eginen zaio.

        25. Orduan Jesusek erran zuen: Ene Aita, zeru-lurren Nausia, ospe darotzut bihurtzen, zeren gauza horiek diozkatzuten gorde zuhur eta gurbil direlakoei, eta agertu xumeei.

        26. Bai, Aita, ospe darotzut bihurtzen, zure aitzinean hori izan delakoz zure gogarako.

        27. Ene Aitak ezarri ditu gauza guziak ene eskuko, eta Aitak baizik nihork ez du ezagutzen Semea; eta nihork ez du ezagutzen Aita Semeak baizik aita hainak zeinari Semeak nahi izan baitio ezagutarazi.

        28. Zatozte ene gana, nekhatuak eta sortatuak zareten guziak, eta nik arinduren zaituztet.

        29. Soinera har zazue ene uztarria, eta ene ganik ikhasazue eme naizela eta aphalgura bihotzez; eta aurkhituren duzue zuen arimen jabaldura;

        30. Alabainan eztia da ene uztarria, eta arina ene sorta.

XII. KAP.

        1. Ordu hekietan, larunbat egun batez Jesus iragan zen ogi landa batzuetarik; haren dizipuluak berriz, gose izanez, hasi ziren ogi buru biltzen eta jaten.

        2. Aldiz, Farisauek ikhusirik, Jesusi erran zioten: Horra zure dizipuluak egiten dutela, larunbatez egitea haizu ez dena.

        3. Bainan Jesusek ihardetsi zioten: Ez othe duzue irakurtu zer egin zuen Dabidek bere lagunekin gose ziren batez;

        4. Nola sarthu izan zen Jainkoaren etxean, eta jan zituen eskaintzako ogiak, zeinetarik jatea ez baitzitzaioten haizu ez hari ez-eta harekilakoei, bainan bakharrik aphezei?

        5. Ala ez duzue legean irakurtu, larunbat egunetan aphezek hausten dutela larunbata, eta hoben gabe direla?

        6. Bada, nik derratzuet, hemen badela tenploa baino handiagoa dena.

        7. Bazinakite zer den hitz hau: Urrikalpena nahi dut eta ez sakrifizioa, etzindukete nihoiz hobengaberik kondenatu.

        8. Ezik gizonaren Semea larunbataren ere nausi da.

        9. Eta handik goan zenean, sarthu zen hekien sinagogan.

        10. Eta han bazen gizon esku-ihardun bat; eta Jesusen kontra zerbait lopide nahiz, galdatzen zioten, hean larunbat egunean sendatzea haizu zen.

        11. Bainan Jesusek ihardetsi zioten: Nor da zuetan gizona, zeinak ardi bat izan-eta, larunbat egunean zilho batera eror balakio, atzemanen eta atheratuko ez lukeena?

        12. Zenbatez ez da gizona ardiaz gehiago? Hargatik da larunbat egunez ongiaren egitea zilhegi.

        13. Orduan erran zaroen gizonari: Heda zazu besoa. Eta hedatu zuen, eta bertzea bezain sasual egin zitzaioen.

        14. Aldiz, Farisauak ilkhirik, abiatu ziren beren artean bilkhu egiten Jesusen kontra, hean nola gal othe zezaketen.

        15. Orduan Jesusek baitzakien hori, aldaratu zen handik; eta hainitzak jarraiki zitzaizkon, eta sendatu zituen guziak;

        16. Eta manatu zioten, bera etzezaten salha;

        17. Bethe zadien Isaias profetaren ahoko hitza, erran zuenean:

        18. Huna ene zerbitzari, nik hautatu dudana; ene maitea, zeinaren baithan gozo hartu baitu ene arimak; hunen gainera jautsaraziren dut ene izpiritua, eta jendaiei erantzunen diote zuzenbidea.

        19. Ez du aharrarik, ez oihurik erabiliren, eta karriketan nihork ez du hunen mintzoa adituren.

        20. Khanabera kraskatua ez du hautsiren, eta khea duen mitxa ez du iraungiren zuzenari garhaizia eman diozon arteo.

        21. Eta jendaiek haren izenean izanen dute beren igurikimena.

        22. Orduan ekharri zioten debrudun bat, itsu eta mutua; eta sendatu zuen, haletan non mintzatzen eta ikhusten baitzuen.

        23. Eta guziak harritzen ziren eta zioten: Ez othe da hau Dabiden semea?

        24. Farisauek berriz, hori aditurik, erraten zuten: Horrek, Beelzebubez, debruen buruzagiaren bidez baizik ez ditu debruak iraizten.

        25. Bada Jesusek, hekien gogoetak jakinez, erran zaroeten: Bere baithan bi aldetara dagoen erresuma, xahutua izanen da; eta bi aldetara egiten duen hiriak edo etxeak, lurra joko du.

        26. Eta baldin satanek satan iraiz baleza, bere baithan bi aldetara lagoke; noletan bada iraun lezake haren erresumak?

        27. Eta nik, Beelzebubez iraizten baditut debruak, nortaz iraizten dituzte zuen semeek? Horren gatik berak izanen dire zuen juie.

        28. Aldiz, nik Jainkoaren izpirituaz khentzen baditut debruak, zuetara ethorria da beraz Jainkoaren erresuma.

        29. Nola gizon hazkarraren etxean sar ditake norbait, eta ebats detzazke haren puskak, lehenik bera estekatzen ez badu, gero biluz baitiro etxea?

        30. Ene alde ez dena, ene kontra da; eta enekin biltzen ez duenak, barraiatzen du.

        31. Hargatik derratzuet nik: Edozein bekhatu eta burho barkhaturen zaitzue; bainan Izpiritu sainduaren alderako burhoa etzaitzue barkhaturen.

        32. Eta nor-nahi mintza dadien gizonaren Semearen kontra, barkhakizun da; bainan Izpiritu sainduaren kontra mintzatu daitenari etzaio ez mende huntan ez ethorkizunekoan barkhaturen.

        33. Egizue, edo ona dela arbola eta haren fruitua ere bai, edo dela tzarra eta fruitua ere bai; ezen fruitutik da arbola ezagun.

        34. Sugekumeak, zerorrek tzarrak izan-eta, nondik derrazketzue gauza onak? ezen bihotzeko gaindiduratik ahoa da mintzo.

        35. Gizon prestuak gauza onak dakharzka bildegi onetik, eta gaixtaginak gaixtotik gaixtoak dakharzka.

        36. Bada, nik derratzuet, edozein elhe alfer atheratu dukeen gizonak, hartaz beharko duela ihardetsi juiamenduko egunean.

        37. Ezen zure ahotik izanen zare atheratua garbi, eta zure ahotik hobendun.

        38. Orduan Iskribauetarik eta Farisauetarik zenbaitek erran zioten: Nausia, zure ganik sendagaila zerbait ikhusi nahi ginduke.

        39. Jesusek ihardetsi zioten: Gaixtakeriako eta lohikeriako umeak sendagaila eskez daude; bainan Jonas profetarenaz bertzerik emanen etzaiote.

        40. Ezen nola balearen sabelean hirur gau-egunez izatu baita Jonas, hala lurraren bihotzean hirur gau-egunez egonen da gizonaren Semea.

        41. Juiamenduko egunean Ninibarrak atheraturen dire haukien kontra, eta kondenaturen dituzte, zeren berak urrikitan sarthu izan baitire Jonasek azurriatu ondoan. Eta bizkitartean hemen dena Jonas baino gehiagokoa da.

        42. Hegoako erregina ere juiamenduko egunean haukien kontra ilkhiren da, eta kondenaturen ditu, zeren bera lurraren bertze burutik ethorri izan baita Salomonen zuhurtziaren entzutera; eta bizkitartean hemen dena Salomonez bertzerik da.

        43. Aldiz izpiritu lohia, gizon baten ganik ilkhi denean, ephaitza agorrak behera phausuketa dabila, eta ez du aurkhitzen.

        44. Ene etxe ilkhi naizenerat bihurturen naiz, dio orduan. Eta ethorri denean, aurkhitzen du hutsa, erhaztatua eta aphaindua.

        45. Orduan badoha, eta hartzen ditu bertze zazpi izpiritu bera baino gaixtoagoak; eta sarthurik, han egiten dute beren egoitza, eta gizon haren azken zoria lehena baino gaitzagoa da.

        46. Osteei mintzo zelarik oraino, haren ama eta anaiak kanpoan zauden, hari mintzatu beharrez.

        47. Erran zioen bada norbaitek: Zure ama eta anaiak kanpoan daude zure galdez.

        48. Bainan hori erran zioenari ihardetsi zioen: Nor da ene ama, eta zein dire ene anaiak?

        49. Eta bere dizipuluen alderat hedatuz eskua, erran zuen: Huna ene ama eta anaiak.

        50. Ezen nork-ere egiten baitu ene Aita zeruetan denaren nahia, haina da ene anaia, eta arreba, eta ama.

XIII. KAP.

        1. Egun hartan berean, Jesus, etxetik ilkhirik, itsas-bazterrean zagoen jarria.

        2. Eta haren ingurura bildu ziren oste handi batzu, haletan non, untzi batera iganik hartan jarri baitzen, eta ur hegitik zagoen populu guzia.

        3. Eta paraboletan atheratu zioten asko solas, zioelarik: Adizue; eraitera ilkhi zen erailea.

        4. Eta eraiten hari zelarik, hazi liphar bat erori zen bide bazterretara, eta ethorri ziren zeruko xoriak, eta jan zuten.

        5. Bertze bat erori zen toki harritsuetara, zeinetan ez baitzuen lurrik aski, eta berehala sorthu zen, lurra etzelakoz lodi;

        6. Bainan iguzkia ilkhitzearekin, xiphildu zen, eta errorik etzuelakoz, ihartu.

        7. Bertze bat berriz, erori zen lapharren artera; eta lapharrak handitu ziren, eta itho zuten.

        8. Bertze bat aldiz, lur onera erori zen, eta eman zuen bihi, hemen ondoko ehun, hor hirur hogoi, han hogoi eta hamar.

        9. Entzuteko beharririk baduenak, entzun beza.

        10. Eta hurbildurik dizipuluek erran zioten: Zergatik mintzo zitzaizkiote hitz estalitan?

        11. Jesusek ihardetsi zioten: Zuei emana zaitzuelakoz zeruetako erresumako gauza gordeen ezagutzea; ez ordean horiei etzaiote eman.

        12. Ezen duenari emanen zaio, eta izanen du nasai; ez duenari berriz, dukeen hura ere khenduko zaio.

        13. Aria hortaz, paraboletan mintzo natzaiote horiei; zeren dakusatelarik ez baitute ikhusten, eta entzuten dutelarik ez baitute ez entzuten, ez aditzen.

        14. Hola bethetzen da horien baithan Isaiasen profezia hau: Beharriz entzunen duzue eta ez adituko, begiz ikhusiko duzue eta etzarete ohartuko.

        15. Alabainan thoildu da populu hunen bihotza, eta gorrarena egin dute, eta hertsi dituzte begiak, beldurrez begiz ikhus, beharriz entzun eta bihotzez adi dezaten, eta ene gana bihur ditezen, eta senda detzadan.

        16. Dohatsu dire ordean zuen begiak, zeren duten ikhusten, eta zuen beharriak, zeren duten entzuten.

        17. Ezen nik derratzuet egiaz, hainitz profeta eta gizon zuzen egotu direla zuek dakusazuenaren ikhusteko lehian, eta ez baitute ikhusi; zuek aditzen duzuenaren entzuteko lehian, eta entzun ez baitute.

        18. Zuek adi zazue beraz erailearen parabola.

        19. Nork-ere entzuten baitu erresumako hitza eta izpirituz ez ardiesten, etsai gaixtoa heldu zaio eta badarama hainaren bihotzean eraina zena: hura da bide bazterrean eraina dena.

        20. Aldiz toki harritsuan eraina dena, hura da hitza aditzen eta berehalakoan bozkarioz onhesten duena.

        21. Ez du ordean bere baithan errorik eta hein bat iraunen du; hitzaren ariaz ethorri dire-bai hestura jazargoak, behaztopatzen da berehala.

        22. Berriz, lapharren artean eraina dena, hura da hitza aditzen duena; bainan mende huntako ardurek eta aberastasunen liluramenduek itho dute hitza, eta fruiturik gabe alfer bilhakatzen da.

        23. Bainan lur onean eraina izan dena, hura da hitza entzuten eta aditzen duena, eta fruitu dakharrena; zeinek batentzat ehun, zeinek hirur hogoi, zeinek hogoi eta hamar.

        24. Bertze parabola bat atheratu zaroeten, zioelarik: Zeruetako erresuma ezarria da gizon baten iduriko, zeinak bere landan erain baitzuen hazi ona.

        25. Bainan etxekoak lo zaudelarik, ethorri zen haren etsaia, eta ogiaren erdian erain zioen gainetik hiraka, eta goan zen gero.

        26. Bada, belharra handitu eta burutu zenean, orduan agertu zen hiraka ere.

        27. Eta etxeko nausiari ethorri zitzaizkon bere sehiak eta erran zioten: Jauna, ez othe zinduen hazi ona zure landan erain? nondik du beraz hiraka?

        28. Eta ihardetsi zioten: Etsai baten lana da hori. Sehiek erran zioten berriz: Nahi duzu goazen eta bil detzagun hirakak?

        29. Eta ihardetsi zuen: Ez, beldurrezeta hiraken biltzean, hekiekin errotik athera dezazuen ogia.

        30. Uztaraino utzatzue guziak egitera, eta uztaroan erranen diotet ephaileei: Bil zazue lehenik hiraka, erretzeko Loth zazue espalka; ogia berriz, ene selharura bil zazue.

        31. Atheratu zaroeten bertze parabola bat ere, zioelarik: Zeruetako erresumak iduri du mustarda bihia, gizonak hartzen eta bere landan eraiten duena.

        32. Hazi guzietarik hura da xeheena; bainan handitu denean, belhar guziak baino larriago da, eta arbola bilhakatzen da, haletan non zeruko xoriak ethortzen eta haren adarretan egoten baitire.

        33. Erran zioten oraino bertze parabola bat: Zeruetako erresumak iduri du altxagarria, emazteki batek hartu eta hirur sato irinetan nahastekatzen duena, orhe guzia haz dadien arteo.

        34. Jesusek horiek oro paroboletan erran ziozkan populuari, eta hitz estalitan baizik etzitzaioen mintzatzen;

        35. Bethe zadientzat profetaren erran hau: Paraboletan idekiren dut ene ahoa, eta agerturen ditut munduaren hastapenetik hunat gordeak zaudezen gauzak.

        36. Orduan utzirik populua, Jesus ethorri zen etxerat; eta hurbildu zitzaizkon bere dizipuluak, zerratelarik: Xeha dizaguzu landako hirakaren parabola.

        37. Ihardestean, Jesusek erran zioten: Hazi onaren erailea, gizonaren Semea da.

        38. Landa berriz, mundua da; aldiz, hazi ona erresumako umeak dire; eta hirakak, tzarkeriako umeak.

        39. Etsai, hiraka erailea berriz, debrua da; uztaroa berriz, mende hunen akhabantza; eta ustatzaileak, aingeruak dire.

        40. Nola beraz biltzen baitire hirakak eta suan erretzen, halaber da gerthaturen mendeen akhabantzan.

        41. Gizonaren Semeak igorriko ditu bere aingeruak, eta haren erresumatik bilduko dituzte behaztopagailu diren guziak eta gaizki egileak,

        42. Eta labe khaldatura arthikiren dituzte. Han izanen dire nigarrak eta hortz karraskak.

        43. Orduan prestuek argituren dute, hala nola iguzkiak, beren Aitaren erresuman. Beharririk duenak aditzeko, adi beza.

        44. Zeruetako erresumak iduri du landa batean gordea den dirutze bat; hura atzematen duenak estaltzen du, eta bozkarioak badarama, eta saltzen ditu bere izate guziak, eta erosten du landa hura.

        45. Zeruetako erresumak iduri du oraino perla onketa dabilan tratularia,

        46. Zeinak aurkhitu duenean perla balio handitako bat, laster egiten baitu dituen guzien saltzera, eta gero erosten du hura.

        47. Zeruetako erresumak iduri du oraino zare bat itsasora arthikia, eta arrain mota orotarik biltzen duena.

        48. Bethea denean, atheratzen dute, eta itsas-hegian jarririk, onak borboiletara berezten dituzte, eta tzarrak kanporat arthikitzen.

        49. Halaber da gerthaturen mendeen akhabantzan; ilkhiko dire aingeruak eta bereziko dituzte gaixtoak prestuen artetik;

        50. Eta labe khaldatura arthikiren dituzte; han izanen baitire nigarrak eta hortz karraskak.

        51. Ardietsi ditutzue horiek oro? Ihardetsi zuten: Bai, Jauna.

        52. Eta erran zioten oraino: Zeruetako erresumaz argitua den iskribau batek, aria hortaz iduri du etxeko jaun bat, bere khutxetarik zahar eta berri atheratzen duena.

        53. Eta parabola horiek akhabatzearekin, Jesus goan zen handik.

        54. Eta bere sortherrira ethorririk, beren sinagogetan jendeei hari zitzaioten irakhasten, haletan non miretsirik erraten baitzuten: Hunek nondik ditu zuhurtzia hori eta indar horiek?

        55. Ez othe da hau zurginaren semea? Hunen ama ez othe da deitzen Maria, eta anaiak Jakobe, Josep, Simon eta Juda?

        56. Eta hunen arrebak ez othe dire guthartean guziak? Nondik hunek dituzke beraz horiek oro?

        57. Eta gaizbide hartzen zuten Jesusen baithan. Aldiz Jesusek erran zioten: Profeta ez da ohorerik gabe, bere herrian eta etxean baizik.

        58. Eta etzuen egin han ikhusgarri hainitzik, hekien sinhesgaiztasuna zelakoz.

XIV. KAP.

        1. Ordu hekietan Herodes tetrarkak aditu zuen Jesusen omena;

        2. Eta erran zioten bere gizonei: Joanes Baptista da hori; hura biztu da hiletarik, eta aria hortaz sendagailak egiten dire horren bidez.

        3. Ezen Herodesek harrarazi zuen Joanes, estekatu eta presondegi batera arthiki, bere anaiaren emaste Herodiasen gatik;

        4. Joanesek erraten zioelakoz: Etzaitzu zilhegi emazte horren izatea.

        5. Eta Herodesek, hilarazi nahi zuelarik, populuaren beldurra zuen, zeren profetatzat baitzadukaten.

        6. Bada, Herodesen sorteguneko bestan, Herodiasen alaba guzien erdian dantzatu zen, eta Herodesi aurkhitu zioen.

        7. Aria hortaz, zin eginez Herodesek agindu zioen, zer-nahi galda ziozon emanen zioela.

        8. Eta hura aitzinetik bere amaz irakhatsia baitzen, ihardetsi zuen: Emadazu hunaxe Joanes Baptistaren burua azpil batean.

        9. Ilhundu zen errege; bainan bere zinaren ariaz eta berekin mahainean jarriak zituenen gatik, manatu zuen eman zakioen.

        10. Eta igorri zuen presondegian Joanesi lephoaren moztera.

        11. Eta ekharri zuten azpil batean haren burua, eta eman zaroten neskatxari, eta hunek eraman zioen bere amari.

        12. Gero Joanesen dizipuluak ethorririk, hartu eta ehortzi zuten haren gorphutza, eta goanik Jesusi eraman zioten berria.

        13. Hori aditu-eta, Jesus untzixka batean urrundu zen handik mortu baztertu batera; eta populuak aditu zuenean hori, hirietarik oinez jarraiki zitzaioen.

        14. Eta untzitik ilkhitzean, Jesusek ikhusi zuen oste handi bat, eta urrikaldu zitzaioen, eta sendatu zituen haren arteko eriak.

        15. Arratsa ethorri zenean, berriz, hurbildu zitzaizkon bere dizipuluak, ziotelarik: Toki basa da hau, eta ja beranta da; Bidalatzu oste haukiek, eta herrietara goanik eros bezate behar duten jatekoa.

        16. Jesusek ordean erran zioten: Ez dute goateko premiarik; zeronek emozuete jatera.

        17. ihardetsi zuten: Ez dugu hemen bortz ogi eta bi arrain baizik.

        18. Erran zaroeten: Ekhar dizadatzuet niri hunat.

        19. Eta manaturik ostea jar zadien sorropilean, hartu zituen bortz ogiak eta bi arrainak; eta zerurat goitituz begiak, benedikatu zituen; eta hautsi eta dizipuluei eman, haukiek berriz populuari.

        20. Guziek jan zuten eta ase ziren. Eta ondarretarik bildu zituzten hamabi saski puskaz betheak.

        21. Jan zutenak, berriz, izatu ziren bortz mila gizon, haur eta emaztekiak bertzalde.

        22. Eta berehala Jesusek hertsatu zituen dizipuluak untzira igaitera, uraz haindira aitzin zezaten bera, jendea gibelerat igorriko zuen artean.

        23. Eta ostea igorririk, mendira bakharrik igan zen othoitz egitera. Bada arratsa erori zenean, ber-bera zen han.

        24. Untizxka berriz, uhinek zehatua zerabilkaten itsasoaren erdian; ezen haizea bihurrira zagoen.

        25. Bada gauazko laugarren beilan, Jesus goan zitzaioten, itsasoaren gainean oinez ibiliz.

        26. Eta itsasoaren gainean ibiltzen ikhusi zutenean, asaldatu ziren, zerratelarik: Mamua da; eta izialdurak heiagoraka abiarazi zituen.

        27. Eta Jesus mintzatu zitzaioten berehala, erraten zaroetelarik: Zaudezte gogoa onik; ni naiz, ez izi.

        28. Ihardestean orduan erran zuen Piarresek: Jauna, zu balin bazare, mana zazu uraren gainaz nathorkizun.

        29. Eta Jesusek erran zioen: Zato. Eta untzitik jautsirik, Piarres uraren gainean abiatu zen Jesusen gana goateko.

        30. Bainan haizea hazkarra ikhusirik, beldurtu zen; eta ondorat abiatzen baitzen, oihu egin zuen, zioelarik: Jauna, salba nezazu.

        31. Eta berehala Jesusek, eskua hedatuz, hartu zuen eta erran zioen: Zaren sinheste aphurrekoa! Zergatik zare khordokatu?

        32. Eta untzirat igan zirenean, gelditu zen haizea.

        33. Aldiz, untzian zirenak hurbildu zitzaizkon Jesusi, erranez: Bai egiazki Jainkoaren Semea zare zu.

        34. Itsasoa iragan ondoan, goan ziren Jenesargo lurrera.

        35. Toki hartako jendeek ezagutu zutenean Jesus, mezua igorri zuten inguru hekietara orotara, eta ekharri ziozkaten zerbait gaitzez joak ziren guziak;

        36. Eta othoizten zuten utz ziozoten ukitzera bere soinekoaren litsa bedere. Eta hura ukitu zuten guziak, sendatuak izan ziren.

XV. KAP.

        1. Orduan, Jerusalemetik heldu ziren Iskribau eta Farisau batzu hurbildu ziren Jesusi, ziotelarik:

        2. Nolaz hausten dute zure dizipuluek zaharren ganikako ohitza? ezen jaterakoan ez dituzte eskuak garbitzen.

        3. Aldiz Jesusek ihardestean erran zioten: Eta zuek zertako hausten duzue Jainkoaren manamendua zuen ohitzaren ariaz? Ezen Jainkoak erran izan du:

        4. Ohora zatzu aita eta ama; eta hau ere: Ahapaldia aitari edo amari arthiki duena, heriotzez hila izan bedi.

        5. Zuek diozue ordean: Nork-ere erranen baitio aitari edo amari: Nik Jainkoari egin eskaintza guziak baliatuko zaizkitzu;

        6. Hainak ez du ohoratu beharko bere aita edo ama; eta horreletan hutsaltzen duzue Jainkoaren manamendua, zuen ohitzaren arietan.

        7. Itxura eder egileak, ala ongi profetisatu baitu zuetaz Isaiasek, erran duenean:

        8. Populu horrek ezpainez nau ohoratzen; horien bihotza ordean urrun dago ni ganik.

        9. Bainan alferretan bihurtzen darotade ohore, gizonen araberako irakhaspen eta manamenduak irakhasten hariz.

        10. Eta bere ganat deithurik ostea, erran zaroeten: Entzun zazue eta adi:

        11. Ez du ahotik sartzen denak lohitzen gizona; bainan ahotik ilkhitzen denak du lohitzen.

        12. Orduan hurbildurik, bere dizipuluek erran zioten: Badakizu Farisauek hitz hori aditzearekin gaizbiderat hartu dutela?

        13. Eta Jesusek ihardetsi zioten: Ene Aita zerukoak landatu ez duen edozein landare, errotik izanen da atheratua.

        14. Utzatzue; itsuak dire eta itsu bidari; bada, itsuak itsua badu aitzineko, biak dihoaz errekara.

        15. Eta horren gainean, Piarresek erran zioen: Xeha dizaguzu parabola hori.

        16. Ihardetsi zuen: Zer! zuek ere adigarririk gabe zarete oraino?

        17. Ez othe duzue ardiesten, ahoan sartzen den guzia sabelera dihoala, eta gero zokho batean uzten dela?

        18. Aldiz ahotik dathorrena bihotzetik ilkhitzen dela, eta harek duela gizona lohitzen.

        19. Alabainan bihotzetik dathortzi asmu gaixto, gizon hiltze, bertzeen emazteekin eta neskatxekin khutsatze, ohorgo, gezurrezko lekhukotasun eta burhoak.

        20. Horiek dire gizonaren lohigarri; bainan eskuak garbitu gabe jateak ez du gizona lohitzen.

        21. Eta handik ilkhirik, Jesus aldaratu zen Tirreko eta Sidongo aurkhintzetara.

        22. Eta hara kanaandar emazteki bat, alde hekietarik ilkhia, oihuz abiatu zitzaioela, erranez: Urrikal zakizkit, Jauna, Dabiden semea; debruak gaixtoki jasanarazten dio ene alabari.

        23. Jesusek etzioen hitz bat ihardetsi. Eta hurbildurik, dizipuluak othoizka hari zitzaizkon, zerratelarik: Igorrazu, ezen ondotik oihuz darraikigu.

        24. Jesusek berriz, ihardetsi zioten: Ez naiz bidalia Israelgo etxetik galdu ardietara baizik.

        25. Bainan hura hurbildu zen, eta adoratu zuen, zioelarik: Jauna, hel zakizkit.

        26. Jesusek ihardetsi zioen: Ez da ongi haurren ogia hartu eta zakhurrei ematea.

        27. Harek erran zuen, berriz: Hala da, Jauna; bainan potxo xumeek ere jaten dute beren nausien mahainetik erori paporretarik.

        28. Orduan Jesusek ihardetsi zioen: Oi emaztekia, handia da zure sinhestea; egin bekizu nahi duzunaren arabera. Eta haren alaba ordu beretik sendatua gelditu zen.

        29. Eta Jesus goan zenean handik, ethorri zen Galileako itsas-bazterraz; eta mendi batera iganik, jarri zen han.

        30. Eta oste handi batzu hurbildu zitzaizkon, berekin zerakharzkatelarik mutu, itsu, maingu, hebain eta bertze asko; eta oinetara eman ziozkaten, eta sendatu zituen;

        31. Haietan non miresten baitzuten, ikhusiz mutuak mintzatzen, mainguak ibiltzen, itsuak argi; eta ospe bihurtzen zioten Israelgo Jainkoari.

        32. Bada, Jesusek bere dizipuluak deithurik, erran zaroeten: Urrikaltzen natzaio populu huni, zeren hirur egun huntan ja ez bainau uzten, eta ez du zer jan; eta ez ditut barurik igorri nahi, bidean ahuldurak arthik detzan beldurrez.

        33. Eta dizipuluek ihardetsi zioten: Mortu huntan nondik dukegu bada ogirik aski, hunenbateko ostearen asetzeko?

        34. Eta Jesusek erran zioten: Zenbat ogi ditutzue? Eta hekiek ihardetsi zuten: Zazpi eta arrainxkila bakhar batzu.

        35. Eta osteari manatu zioen, jar zadien lurraren gainean.

        36. Eta harturik zazpi ogiak eta arrainak, eta eskerrak bihurtuz, hautsi zituen eta dizipuluei eman, eta haukiek populuari.

        37. Jan zuten guziek, eta ase ziren. Eta gelditu ziren pusketarik, bildu zituzten zazpi saskitara.

        38. Baziren bada jan izan zutenak lau mila gizon, haur xeheak eta emaztekiak bertzalde.

        39. Eta populua igorririk, Jesus igan zen untzixka batera, eta Maiedango aurkhintzetara egin zuen.

XVI. KAP.

        1. Eta Farisauak eta Saduzearrak ethorri zitzaizkon, hura frogatu beharrez, eta othoiztu zuten erakhuts ziozoten zerutikako zerbait sendagaila.

        2. Bainan Jesusek ihardetsi zaroeten: Arrasten denean, erraten duzue: Bihar egun ederra dukegu, ezen uhartzea gorrikara da;

        3. Eta goizean: Egun aro gaitz izanen da, ezen gobel artetik zerua gorri dago.

        4. Badakizue beraz zeruaren itxuratik jotzen; eta mugen ezagutkarien ardiesten ez dakizue? Gaixtakeriako eta galdukeriako umeak sendagaila galdez dagotzi; eta-bada etzaiote bertze sendagailarik, Jonas profetarena baizik emanen. Eta hekiek han utzirik, goan zen.

        5. Eta haren dizipuluek, ura iragan zutenean ahantzi zuten ogiaren hartzea.

        6. Jesusek erran zioten: Zaudezte ernerik eta zuen buruak Farisauen eta Saduzearren altxagarritik begira zatzue.

        7. Eta hekiek beren artean ihardukitzen zuten, erranez: Mintzo da, zeren ez dugun ogirik hartu.

        8. Bainan Jesusek ezagutzen baitzuen hekien arteko solasa, erran zuen: Sinheste aphurreko gizonak, zer derabilkazue zuen artean, ez duzuelakoz ogirik hartu?

        9. Ez duzue bada aditzen oraino eta etzarete orhoit bortz mila gizonentzateko bortz ogiez eta zenbat saskitara zinduzten goititu?

        10. Etzarete orhoit lau mila gizonentzateko zazpi ogiez, eta zenbat saskitara goititu zinduzten?

        11. Nolaz ez duzue ardiesten, ez darotzuedala ogiaz erran: Begira zaitezte Farisauen eta Saduzearren altxagarritik?

        12. Orduan ezagutu zuten etziotela erran ogi altxagarritik begiratzeko zela, bainan bai Farisauen eta Saduzearren irakhasmenetik.

        13. Gero Jesus ethorri zen Filiperen Zesareako aurkhintzetara eta galdegin zaroeten bere dizipuluei: Jendeek nor dela diote gizonaren Semea?

        14. Eta hekiek ihardetsi zuten: Batzuek Joanes Baptista, bertzeek Elias, bertze batzuek berriz Jeremias, edo profetetarik zenbait.

        15. Jesusek erran zioten: Zuek berriz, nor naizela diozue?

        16. Simon Piarresek ihardetsiz, erran zuen: Zu zare Kristo, Jainko biziaren Semea.

        17. Jesusek aldiz erran zioen: Dohatsu zare, Simon, Joanesen semea, zeren hori ez baitarozute haragiak eta odolak irakhatsi, bainan bai ene Aita zeruetan denak.

        18. Eta zuri nik darotzut erraten, zu zarela Piarres, eta harri horren gainean jarriren dudala ene eliza, eta ifernuko indarrak etzaizkoela garaituren.

        19. Eta zuri emanen darozkitzut zeruetako erresumako gakhoak; eta zer-nahi lurraren gainean esteka dezazun, hura zeruan ere estekatua egonen da; eta zernahi urra dezazun lurraren gainean, hura zeruan ere urratua egonen da.

        20. Bere dizipuluei manatu zioten orduan, nihori etziozoten erran hura Kristo zelakorik.

        21. Ordutik abiatu zen Jesus bere dizipuluei agertzen, premia zela Jerusalemera goan zadien, eta hainitz jasan zezan zaharren, eta Iskribauen, eta aphezen buruzagien ganik; hil zadien, eta berriz phitz hirugarren egunean.

        22. Eta bazterrerat harturik, Piarres abiatu zitzaioen erantzunka, zioelarik: Balin ba ez, Jauna! ez ahal da zuretzat holakorik izanen.

        23. Itzulirik, Jesusek Piarres erran zioen: Zoazkit, satan; eragozgailu zaizkit, zeren Jainkoaren gauzei ez baitiozute gozorik hartzen, bainan bakharrik gizonenei.

        24. Orduan Jesusek erran zioten bere dizipuluei: Baldin norbaitek ethorri nahi badu ene ondotik, ukho egin biozo bere buruari, eta soinera har beza bere gurutzea, eta jarraik bekit.

        25. Ezen nork-ere nahiko baitu bere bizia begiratu, harek galduko du; aldiz nork-ere ene ariaz galduko baitu bizia, hainak aurkhituren du.

        26. Alabainan zer balia lakioke gizonari, mundu guzia irabaz baleza ere, bainan bere arimaren galtzera heldu balitz? edo zer eman dezake gizonak bere arimaren ordain?

        27. Ezen gizonaren Semea ethortzekoa da bere Aitaren ospearen erdian, bere aingeruez inguratua, eta orduan bihurturen du zeini bere eginen arabera.

        28. Nik derratzuet egiaz, hemen daudezenetarik badirela zenbait, heriotzea jasanen ez dutenak ikhus dezaten arteo gizonaren Semea bere erregetasunean heldu dela.

XVII. KAP.

        1. Handik sei egunen buruan, Jesusek hartu zituen Piarres, Jakobe eta Joanes, hunen anaia, eta bazterrerat eraman zituen mendi gora batetara;

        2. Eta itxuraldatua izan zen hekien aitzinean. Haren begitharteak argitzen zuen hala nola iguzkiak, eta haren soinekoak egin ziren, xuri elhurra bezala.

        3. Eta hara dizipuluen begietara agertu zirela Moises eta Elias, Jesusekin solasean.

        4. Orduan mintzatuz, Piarresek erran zaroen Jesusi: Jauna, ongi gare hemen; nahi baduzu, hementxe detzagun egin hirur etxola, bata zure, bertzea Moisesen eta bertzea Eliasen.

        5. Eta mintzo zelarik oraino, hara hedoi argi batek itzali zituela. Eta hara hedoietik mintzo bat, zerrana: Hau da ene Seme maitea, zeinaren baithan ezarri baitut ene gogo guzia: hau entzun zazu.

        6. Eta aditzearekin, dizipuluak erori ziren ahuspeka eta izialdura handia lothu zitzaioten.

        7. Eta hurbildu zitzaioen Jesus, eta ukitu zituen, eta erran zaroeten: Xuti zaitezte, eta ez izan beldurrik.

        8. Orduan, begiak goititzean, etzuten ikhusi nihor, Jesus bera bakharra baizik.

        9. Eta menditik jaustean, Jesusek manatuz erran zioten: Nihori ezterrozuela zer ikhusi duzuen, hiletarik phitz dadien arteo gizonaren Semea.

        10. Eta dizipuluak galdeka hasi zitzaizkon, erranez: Zer derasate bada Iskribauek Elias behar dela lehenik ethorri?

        11. Eta ihardestean, Jesusek erran zioten: Egia da Elias ethortzekoa dela, eta gauza guziak ongituko dituela.

        12. Nik derratzuet, ordean, Elias ethorri dela jadanik, eta ez dute ezagutu; aitzitik, nahi zuten guzia egin izan diote. Gizonaren Semea ere orobat egartzekotan dago horien aldetik.

        13. Orduan ezagutu zuten dizipuluek, Joanes Baptistaz zela mintzo.

        14. Eta populuaren gana ethorri zenean, hurbildu zitzaioen gizon bat, eta haren aitzinean belhauniko, erran zioen: Jauna, urrikal zakizkio ene semeari, ilhargi-joa baita, eta oinhaze handitan; ezen erortzen da maiz surat, eta maiz urerat;

        15. Eta erakharri izan diotet zure dizipuluei, eta ezin sendatu dute.

        16. Jesusek aldiz ihardestean erran zuen: Oi ume sinhesgaitz eta makhurrak! noiz arteo izanen naiz zuekin? noiz arteo jasanen othe zaituztet? Erakhar dizadazuet hunat muthikoa.

        17. Eta Jesusek larderia